Στοιχειά

Λαογραφικός ορισμός και ανάλυση του όρου «στοιχειό» με ετυμολογικές παρατηρήσεις και πολιτισμικές διαστάσεις.

Ανάλυση κατηγοριών στοιχείων σύμφωνα με λαογραφικές παραδόσεις: προστατευτικά πνεύματα, αδικοχαμένοι, ήρωες, και προφητικά στοιχεία.

Ετυμολογική και λαογραφική ανάλυση του όρου «ἤσκιος» και των σχετικών εννοιών σκιάς/δαιμονικής επιρροής.

Παραδοσιακός χαιρετισμός τριών φορών σε πηγή πριν από την άντληση νερού στη Μύκονο.

Παράδοση για επιπτώσεις από το στοιχειό της πηγής όταν πίνει νερό κάποιος σε ακάθαρτη κατάσταση.

Παράδοση για το στοιχειό του σπιτιού «Περγαλιό» με λατινική ετυμολογία και σύνδεση με θεμέλια σπιτιού στη Ζάκυνθο.

Αναφορά στη μεταφορική χρήση του όρου «Περγάντα» για δαίμονα της εργατικότητας και σύνδεση με ναυτικούς όρους.

Διαχωρισμός ανάμεσα στο προστατευτικό στοιχειό του σπιτιού και τα κακοποιά δαιμόνια στα στοιχειωμένα σπίτια.

Αφήγηση για καταραμένο σπίτι στην Κυπαρισσια με διαδοχικές οικογενειακές τραγωδίες.

Αναφορά σε στοιχειωμένη οικία της Αθήνας με νυχτερινούς θορύβους και φωνή προαγγέλλουσα θάνατο (1895).

Αναφορά στην Πατρινέλλα - εντοιχισμένο άγαλμα στο φρούριο Πατρών και ομώνυμη πηγή χωρίς φαντασματική παράδοση.

Παράδοση για τα στοιχεία των εκκλησιών της Δημητσάνας ως ψυχές ζώων θυσιάστηκαν κατά την οικοδόμηση.

Παράδοση για μάχες ανάμεσα σε στοιχεία χωριών, εκκλησιών και φυσικών στοιχείων με ποικίλες μορφές και τακτικές στη Γκιόζα Φενέου.

Συνήθεια σημείου σταυρού πριν την άντληση νερού για προστασία από στοιχειό στην Αστυπαλαία.

Παραδοσιακή πρακτική ανάβματος κανδηλιού για τιμή και προστασία από το στοιχειό της βρύσης στην Κάλυμνο.

Διήγηση καταδίωξης από Στοιχειό στην περιοχή Κακές Πέτρες της Σάμου.

Διήγηση για καζάνι γεμάτο χρυσάφι στην περιοχή Άγιος Παντελεήμονας Σάμου.

Κατοικία στοιχειού στο Βαθύ Σάμου μέσα σε μουριά..

Παραδοσιακή αφήγηση για το μυθικό στοιχείο του Κατεβατού και τις μάχες των καιρών στις κορυφές της Λιάκουρας.

Λαϊκή αφήγηση για τους δαιμονικούς γαϊδάρους ανασκελάδες και τις προστατευτικές πρακτικές κατά τους νυχτερινούς δρόμους της Κρήτης

Λαϊκές πρακτικές για την αντιμετώπιση στοιχειωμένων δέντρων και την αποφυγή δαιμονικών επιδράσεων

Λαϊκή αφήγηση για στοιχειωμένα δέντρα και τις συνέπειες της ανθρώπινης επαφής μαζί τους

Λαϊκή αφήγηση για μυστηριώδεις απώλειες αντικειμένων και τη δράση οικιακών δαιμονίων

Αφήγηση εμπειρίας με στοιχειωμένο σπίτι και υπερφυσικές εναργείες εμφανίσεις

Λαϊκές δοξασίες για τα στοιχειωμένα πηγάδια της Νάξου και τις μεταμορφώσεις των δαιμονικών δυνάμεων

Παραδοσιακή αφήγηση για υπερφυσική συνάντηση σε πηγάδι της Ζακύνθου

Δραματική αφήγηση για την αντιμετώπιση του δαιμονικού Τεντζεράκη στην Οιχαλία Μεσσηνίας

Λαϊκή παρατήρηση για το νυχτερινό φαινόμενο της Βλαχοπούλας στις περιοχές της Ελευσίνας

Λαϊκή ερμηνεία για τα μυστηριώδη ηχητικά φαινόμενα στις Μούρες του Αγρινίου

Λαϊκή αφήγηση για το μυστηριώδες γεφύρι της Σαλαμπριάς και τις δοκιμασίες κατασκευής του

Λαϊκή αφήγηση για τη μάχη στοιχειών και την πρωτότυπη τακτική του ηρωικού πνεύματος

Λαϊκή παρατήρηση για το μεσημεριανό φαινόμενο της αθόρυβης καμπάνας και τη συγκέντρωση φαντασμάτων

Λαϊκή δοξασία για τα μεσημεριανά φαντάσματα της Κλήμας Μήλου

Λαϊκή αφήγηση για το φοβερό στοιχειό της Χιλιάντρισσας και τις νυχτερινές εμφανίσεις της στο Κάστρο της Σύμης

Αφήγηση για το θηριώδες στοιχειό του βάλτου μεταξύ Αγοριανής και Σουβάλας στη Φωκίδα, που τρόμαζε τους κατοίκους με θρήνους. Η εμφάνισή του αποδιδόταν στην αποξήρανση του έλους. Μετά την ολοκλήρωση των έργων αποξήρανσης, το στοιχειό εξαφανίστηκε.

Λαογραφική καταγραφή του Ίσκιου, μιας φιγούρας που εμφανίζεται ως ψηλός άνδρας ή ζώο και προκαλεί θάνατο στα ζώα. Η μαρτυρία καταγράφηκε από τον βοσκό Σπύρο Τσαμαδιά στην Αρτοτίνα Φωκίδας.

Λαογραφική αφήγηση για το στοιχειό της Αμπλιανής που εμφανιζόταν ως βόδι και πολεμούσε με το στοιχειό του Παλιονεοχωρίου. Μετά τη νίκη της Αμπλιανής, το στοιχειό έτρωγε τους κατοίκους του Νεοχωρίου, οδηγώντας τους να εγκαταλείψουν το χωριό και να χτίσουν το νέο Νεοχώρι.

Λαογραφική αφήγηση για τον πόλεμο μεταξύ του στοιχειού της Αβορανής και της Αράχωβας στη βρύση του Φραγκόπουλου. Το στοιχειό της Αβορανής νίκησε, προκαλώντας την ξερίζωση όλων των δέντρων στην περιοχή, τα οποία παρέμειναν έτσι ως μαρτυρία του γεγονότος.

Λαογραφική παράδοση για πόλεμο στοιχειών μεταξύ του Παλιοκάτουνου (σημερινό Κροκύλειο) και της Πενταγιούς (σημερινό Πενταγιοί) στις ορεινές ράχες. Η μαρτυρία καταγράφηκε από τον συμβολαιογράφο Γεώργιο Παπαζαχαρίου απο το Παλιοκάτουνο.

Λαογραφική παράδοση για πόλεμο στοιχειών μεταξύ του Κριατσίου και της Βοϊτσας (σημερινή Ελατόβρυση). Η μαρτυρία καταγράφηκε από πολλούς κατοίκους του Κριατσίου στη Φωκίδα.

Λαογραφική παράδοση για πόλεμο στοιχειών μεταξύ της Καστανιάς και του Αγίου Δημητρίου. Το στοιχειό του Αγίου Δημητρίου, που έμοιαζε με βόδι, νίκησε προκαλώντας θανάτους στους κατοίκους της Καστανιάς. Η μαρτυρία καταγράφηκε από τον Αντώνιο Λιόγιο, 65 ετών, από την Καστανιά.

Λαογραφική παράδοση για τη σχέση μεταξύ μαζικών θανάτων και ηττημένων στοιχειών. Όταν ένα στοιχειό ηττάται σε μάχη στα χωριατικά όρια, πεθαίνουν πολλοί στο χωριό του. Αναφέρεται μάχη μεταξύ Σιλπιζιώτικου (Σελπζα) και Αρτοτίβα (σημερινό Αχλαδόκαστρο).

Λαογραφική παράδοση για το στοιχειό της Σινίστας (σημερινή Περδικόβρυση) που προκαλούσε αρρώστιες όταν έσκουζε. Το στοιχειό πολεμούσε με αυτό της Κλέπας στο ποτάμι, με νίκες που εναλλάσσονταν μεταξύ τους. Η μαρτυρία καταγράφηκε από κατοίκους της περιοχής.

Λαογραφική παράδοση για τον Ίσκιο της Κόκκινης βρύσης στην Περδικόβρυση. Το ον αυτό εμφανίζεται ως αόρατο, σκούζει σαν σκυλί και προκαλεί ξαφνικούς θανάτους γιδιών. Τα σκυλιά το κυνηγούν αλλά οι άνθρωποι δεν μπορούν να το δουν.

Λαογραφική αφήγηση για τον Τασιό Μαντά που συνάντησε δέκα μαύρους καβαλάρηδες σε μαύρα γαϊδούρια στον κάμπο στα Τσακώνικα. Απο φόβο, γύρισε αμέσως πίσω στην καλύβα του και από τότε δεν βγαίνει νύχτα έξω.

Λαογραφική παράδοση για τα προστατευτικά στοιχειά στα Βούρβουρα. Κάθε σπίτι έχει φύλακα ως φίδι, και κάθε χωριό έχει προστάτη ως ταύρο. Αναφέρεται ιστορική μάχη μεταξύ στοιχειών Βούρβουρων και Καστριού που άλλαξε τη ροή των υδάτων. Οι πρεσβύτεροι ισχυρίζονταν ότι είδαν και μίλησαν με αυτά.

Λαογραφική αφήγηση για τον Βοϊλά, κατοίκο Βούρβουρων που είχε φιλία με το προστατευτικό στοιχειό του χωριού. Μετά από σχόλιο για την αναπνοή του, το στοιχειό τον έβαλε να το χτυπήσει με τσεκούρι. Η πληγή έκλεισε αλλά η προσβολή δεν ξεχάστηκε.

Λαογραφική μελέτη για τα στοιχειά στα Τρίκαλα Κορινθίας: κατοικητικές περιοχές, νυκτερινές εμφανίσεις και παραδόσεις. Περιλαμβάνει παραμύθι για δύο αδέρφια που αντιμετώπισαν στοιχειό σε πύργο, με τη βοήθεια της γλώσσας των βατράχων.

Θρύλος για το στοιχειό Καουκάκι στο αρχαίο μοναστήρι του Σωτήρα πάνω από τα Μαρίτσα Ρόδου, που εμφανίζεται νύχτα και πειράζει τους ανθρώπους. Κανείς δεν τολμά να περάσει από εκεί μετά το ηλιοβασίλεμα.

Θρύλος για το στοιχειό Χαραμαλλά στη Γεννήτρα Σιάνα Ρόδου, που μεταμορφωνόταν σε γάιδαρο, αγριόγατο ή τράγο και τρομοκρατούσε τους ντόπιους. Μέχρι σήμερα κανείς δεν περνά νύχτα από εκεί από φόβο.

Θρύλος για στοιχειωμένη βελανιδιά στο Αρχάγγελο Ρόδου κοντά στο μοναστήρι του Αρχαγγέλου Γαβριήλ. Όταν ένας κάτοικος την έκοψε, πέθανε σε τρεις μέρες. Το δέντρο ξαναφύτρωσε και κανείς δεν τολμά να το αγγίξει.

Λαογραφική παράδοση για στοιχειά (φαντάσματα) στην Κυανή Έβρου: Εμφανίσεις σε βρύσες, πηγάδια και δρόμους που προκαλούσαν ασθένειες, παράλυση και θάνατο.

Λαϊκή αφήγηση για στοιχειωμένα πηγάδια και φωτιές που προκαλούνται από φαντάσματα φύλακες θησαυρών στο Πράγγιο.

Σύντομη περιγραφή πεποιθήσεων για στοιχειωμένα σπίτια και ανακάλυψη θησαυρών μέσω ονείρων στον Λαγό του Έβρου.