Περγάντα - Ορισμος και Σημασία
1874
Αναφορά στη μεταφορική χρήση του όρου «Περγάντα» για δαίμονα της εργατικότητας και σύνδεση με ναυτικούς όρους.

Κατὰ τον Γ. Κρέμον (στην αθηναϊκή εφημερίδα "Νέα Ελλάδι", αριθ. 56, 2 Νοεμβρίου 1874),
Ο B.Schmidt (Volksleben σελ.142) αναφέρει την αινιγματώδη έκφραση "Περγάντα", την οποία χρησιμοποιεί για να δηλώσει τη φιλόπονη και εργατική γυναίκα. Το όνομα αυτής της προστάτιδας δαίμονος της ταλασιουργίας (δηλαδή της επεξεργασίας του μαλλιού ή των ινών) έχει μεταφερθεί από το κοινό όνομα "περγαντί", το οποίο συναντάται σε πολλές περιοχές της Ελλάδας και σημαίνει ένα πολύκωπο καταδρομικό πλοιάριο. Αυτή η μεταφορική χρήση ονομάτων δείχνει την τάση για την ένωση ανθρώπινων ή θεϊκών χαρακτηριστικών με συγκεκριμένα αντικείμενα ή καταστάσεις, κάτι που ήταν κοινό στην ελληνική παράδοση και κουλτούρα.
Με αυτή την αναφορά, ο Κρέμον υπογραμμίζει την έννοια της μεταφορικής χρήσης ονομάτων που συνδέονται με την καθημερινή ζωή και τις πρακτικές της εποχής, προκειμένου να δηλώσουν χαρακτήρες ή δυνάμεις, είτε θετικές είτε αρνητικές
Λογοτεχνική διασκευή τέτοιων παραδόσεων βλέπε στον Παρνασσό, τ. [7’ σελ. 691 κ.ε.]( Πασσαγιάννη, "το ψωρόσπιτο").
Μελεται περι του βίου και της γλώσσης του Ελληνικού Λαού Ν. Γ. Πολίτης - Παραδόσεις Μερος Β 1904 - σελ 1102
Πηγές & Τεκμηρίωση
Αρχειακή καταγραφή
Αρχειακή καταγραφή:Νέα ΕλλάςΗμερομηνία:2 Νοεμβρίου 1874Έκδοση:56Βιβλιογραφική αναφορά
Τίτλος:VolkslebenΒιβλιογραφική αναφορά
Συγγραφέας:Νικόλαος ΠολίτηςΤίτλος:Μελεται περι του βίου και της γλώσσης του Ελληνικού Λαού - Παραδόσεις Μερος ΒΈτος:1904Σελίδες:1102Βιβλιογραφική αναφορά
Συγγραφέας:Επαμεινώνδα Ι. ΣταματιάδηςΤίτλος:Σαμιακά, τ. Ε’Σελίδες:398
Περισσότερα από την ίδια ενότητα
Στοιχειά
Οι Λαφροστοιχειώτες και τα Στοιχειά της Ρόδου
Καταγραφή από τη Ρόδο για τα στοιχειά που αποκαλούνται «Αναράδες» και κατοικούν σε ερείπια, δέντρα και ποταμούς, και για τους «λαφροστοιχειώτες» — ανθρώπους που λένε πως τα έχουν δει.

Στοιχειά
Τα Στοιχειά και τα Οράματα θησαυρών στον Λαγό Έβρου
Σύντομη περιγραφή πεποιθήσεων για στοιχειωμένα σπίτια και ανακάλυψη θησαυρών μέσω ονείρων στον Λαγό του Έβρου.

Στοιχειά
Τα Στοιχεία του Πράγγιου
Λαϊκή αφήγηση για στοιχειωμένα πηγάδια και φωτιές που προκαλούνται από φαντάσματα φύλακες θησαυρών στο Πράγγιο.

Στοιχειά
Τα Στοιχειά της Κυανής
Λαογραφική παράδοση για στοιχειά (φαντάσματα) στην Κυανή Έβρου: Εμφανίσεις σε βρύσες, πηγάδια και δρόμους που προκαλούσαν ασθένειες, παράλυση και θάνατο.

Στοιχειά
Η στοιχειωμένη βελανιδιά της Ρόδου
Θρύλος για στοιχειωμένη βελανιδιά στο Αρχάγγελο Ρόδου κοντά στο μοναστήρι του Αρχαγγέλου Γαβριήλ. Όταν ένας κάτοικος την έκοψε, πέθανε σε τρεις μέρες. Το δέντρο ξαναφύτρωσε και κανείς δεν τολμά να το αγγίξει.

Στοιχειά
Ο Χαραμαλλάς της Γεννήτρας Ρόδου
Θρύλος για το στοιχειό Χαραμαλλά στη Γεννήτρα Σιάνα Ρόδου, που μεταμορφωνόταν σε γάιδαρο, αγριόγατο ή τράγο και τρομοκρατούσε τους ντόπιους. Μέχρι σήμερα κανείς δεν περνά νύχτα από εκεί από φόβο.
Περισσότερα άρθρα

Βρυκόλακες
Οι Καταχανάδες της Ρόδου 1865
Αφήγηση του Charles Thomas Newton για καταχανάδες (βρυκόλακες) στη Ρόδο: Τελετουργία εξορκισμού με νεκρό πουκάμισο που σκίζεται για να απελευθερωθεί το κακό πνεύμα. Σημειώνει επίσης τη χρήση του όρου «βροκόλακο» στη Μυτιλήνη.

'Αρθρα & Διαλέξεις
Η Αυθυποβολή μπορεί να προξενήσει Θάνατο!
Η περίπτωση του πλοιάρχου Δ. Μπερότη, που πέθανε κατόπιν ισχυρής υποβολής, και άλλες καταπληκτικές περιπτώσεις μικροδυστυχημάτων συνεπεία υποβολής, δείχνουν τον κίνδυνο των προρρήσεων.

Βρυκόλακες
1837 Οι Καταχανάδες στην Κρήτη υπό Robert Pashley
Απομνημονεύματα Robert Pashley για τους Καταχανάδες (βρυκόλακες) της Κρήτης. Περιγράφει λαϊκές πεποιθήσεις στο Άσκιφο και Ανδρόπολι, τελετές καύσης νεκρών ως έσχατο μέσο, και τη μείωση φαινομένων λόγω αυξημένης ιερατικής δεξιοτεχνίας κατά τον 19ο αιώνα.

Στοιχειά
Το Απόγειο του Κατεβατού - Θρύλος Αραχώβας
Παραδοσιακή αφήγηση για το μυθικό στοιχείο του Κατεβατού και τις μάχες των καιρών στις κορυφές της Λιάκουρας.

Βρυκόλακες
Ο Βουρδούλακας του Καρέα
Λαϊκή αφήγηση για την αντιμετώπιση του Βουρδούλακα στο Βαθύ Ρέμα του Καρέα από τον Γιώργη Τζανέτο