Λαογραφία · Στοιχειά

Περγάντα - Ορισμος και Σημασία

1874

Αναφορά στη μεταφορική χρήση του όρου «Περγάντα» για δαίμονα της εργατικότητας και σύνδεση με ναυτικούς όρους.

Κατὰ τον Γ. Κρέμον (στην αθηναϊκή εφημερίδα "Νέα Ελλάδι", αριθ. 56, 2 Νοεμβρίου 1874),

Ο B.Schmidt (Volksleben σελ.142) αναφέρει την αινιγματώδη έκφραση "Περγάντα", την οποία χρησιμοποιεί για να δηλώσει τη φιλόπονη και εργατική γυναίκα. Το όνομα αυτής της προστάτιδας δαίμονος της ταλασιουργίας (δηλαδή της επεξεργασίας του μαλλιού ή των ινών) έχει μεταφερθεί από το κοινό όνομα "περγαντί", το οποίο συναντάται σε πολλές περιοχές της Ελλάδας και σημαίνει ένα πολύκωπο καταδρομικό πλοιάριο. Αυτή η μεταφορική χρήση ονομάτων δείχνει την τάση για την ένωση ανθρώπινων ή θεϊκών χαρακτηριστικών με συγκεκριμένα αντικείμενα ή καταστάσεις, κάτι που ήταν κοινό στην ελληνική παράδοση και κουλτούρα.

Με αυτή την αναφορά, ο Κρέμον υπογραμμίζει την έννοια της μεταφορικής χρήσης ονομάτων που συνδέονται με την καθημερινή ζωή και τις πρακτικές της εποχής, προκειμένου να δηλώσουν χαρακτήρες ή δυνάμεις, είτε θετικές είτε αρνητικές

Λογοτεχνική διασκευή τέτοιων παραδόσεων βλέπε στον Παρνασσό, τ. [7’ σελ. 691 κ.ε.]( Πασσαγιάννη, "το ψωρόσπιτο").

Μελεται περι του βίου και της γλώσσης του Ελληνικού Λαού Ν. Γ. Πολίτης - Παραδόσεις Μερος Β 1904 - σελ 1102

Πηγές & Τεκμηρίωση

Ημερομηνία άρθρου:1874
  • Αρχειακή καταγραφή

    Αρχειακή καταγραφή:Νέα Ελλάς
    Ημερομηνία:2 Νοεμβρίου 1874
    Έκδοση:56
  • Βιβλιογραφική αναφορά

    Τίτλος:Volksleben
  • Βιβλιογραφική αναφορά

    Συγγραφέας:Νικόλαος Πολίτης
    Τίτλος:Μελεται περι του βίου και της γλώσσης του Ελληνικού Λαού - Παραδόσεις Μερος Β
    Έτος:1904
    Σελίδες:1102
  • Βιβλιογραφική αναφορά

    Συγγραφέας:Επαμεινώνδα Ι. Σταματιάδης
    Τίτλος:Σαμιακά, τ. Ε’
    Σελίδες:398

Περισσότερα από την ίδια ενότητα

Χωρίς εικόνα

Στοιχειά

Οι Λαφροστοιχειώτες και τα Στοιχειά της Ρόδου

Καταγραφή από τη Ρόδο για τα στοιχειά που αποκαλούνται «Αναράδες» και κατοικούν σε ερείπια, δέντρα και ποταμούς, και για τους «λαφροστοιχειώτες» — ανθρώπους που λένε πως τα έχουν δει.

1 Ιανουαρίου 1963Ρόδος

Στοιχειά

Τα Στοιχειά και τα Οράματα θησαυρών στον Λαγό Έβρου

Σύντομη περιγραφή πεποιθήσεων για στοιχειωμένα σπίτια και ανακάλυψη θησαυρών μέσω ονείρων στον Λαγό του Έβρου.

1 Ιανουαρίου 1968Έβρος

Στοιχειά

Τα Στοιχεία του Πράγγιου

Λαϊκή αφήγηση για στοιχειωμένα πηγάδια και φωτιές που προκαλούνται από φαντάσματα φύλακες θησαυρών στο Πράγγιο.

1 Ιανουαρίου 1967Διδυμότειχο

Στοιχειά

Τα Στοιχειά της Κυανής

Λαογραφική παράδοση για στοιχειά (φαντάσματα) στην Κυανή Έβρου: Εμφανίσεις σε βρύσες, πηγάδια και δρόμους που προκαλούσαν ασθένειες, παράλυση και θάνατο.

1 Ιανουαρίου 1976Έβρος

Στοιχειά

Η στοιχειωμένη βελανιδιά της Ρόδου

Θρύλος για στοιχειωμένη βελανιδιά στο Αρχάγγελο Ρόδου κοντά στο μοναστήρι του Αρχαγγέλου Γαβριήλ. Όταν ένας κάτοικος την έκοψε, πέθανε σε τρεις μέρες. Το δέντρο ξαναφύτρωσε και κανείς δεν τολμά να το αγγίξει.

1 Ιανουαρίου 1939Ρόδος

Στοιχειά

Ο Χαραμαλλάς της Γεννήτρας Ρόδου

Θρύλος για το στοιχειό Χαραμαλλά στη Γεννήτρα Σιάνα Ρόδου, που μεταμορφωνόταν σε γάιδαρο, αγριόγατο ή τράγο και τρομοκρατούσε τους ντόπιους. Μέχρι σήμερα κανείς δεν περνά νύχτα από εκεί από φόβο.

1 Ιανουαρίου 1939Ρόδος

Περισσότερα άρθρα

Βρυκόλακες

Οι Καταχανάδες της Ρόδου 1865

Αφήγηση του Charles Thomas Newton για καταχανάδες (βρυκόλακες) στη Ρόδο: Τελετουργία εξορκισμού με νεκρό πουκάμισο που σκίζεται για να απελευθερωθεί το κακό πνεύμα. Σημειώνει επίσης τη χρήση του όρου «βροκόλακο» στη Μυτιλήνη.

1 Ιανουαρίου 1865Ρόδος

'Αρθρα & Διαλέξεις

Η Αυθυποβολή μπορεί να προξενήσει Θάνατο!

Η περίπτωση του πλοιάρχου Δ. Μπερότη, που πέθανε κατόπιν ισχυρής υποβολής, και άλλες καταπληκτικές περιπτώσεις μικροδυστυχημάτων συνεπεία υποβολής, δείχνουν τον κίνδυνο των προρρήσεων.

1 Ιουνίου 1957Ελλάδα
Χαρακτικό της Κρήτης από τον 19ο αιώνα, εποχή Pashley

Βρυκόλακες

1837 Οι Καταχανάδες στην Κρήτη υπό Robert Pashley

Απομνημονεύματα Robert Pashley για τους Καταχανάδες (βρυκόλακες) της Κρήτης. Περιγράφει λαϊκές πεποιθήσεις στο Άσκιφο και Ανδρόπολι, τελετές καύσης νεκρών ως έσχατο μέσο, και τη μείωση φαινομένων λόγω αυξημένης ιερατικής δεξιοτεχνίας κατά τον 19ο αιώνα.

1 Ιανουαρίου 1837Κρήτη
Απεικόνιση του μυθικού Κατεβατού και των βουνών της Λιάκουρας

Στοιχειά

Το Απόγειο του Κατεβατού - Θρύλος Αραχώβας

Παραδοσιακή αφήγηση για το μυθικό στοιχείο του Κατεβατού και τις μάχες των καιρών στις κορυφές της Λιάκουρας.

Βοιωτία

Βρυκόλακες

Ο Βουρδούλακας του Καρέα

Λαϊκή αφήγηση για την αντιμετώπιση του Βουρδούλακα στο Βαθύ Ρέμα του Καρέα από τον Γιώργη Τζανέτο

1 Ιανουαρίου 1904Αττική