Οι Ντεντέδες του Ισαάκιου
1971-01-01
Συγκεντρωτική περιγραφή των ντεντέδων (βρυκολάκων) του Ισαάκιου, με τρεις ιστορίες επιστροφής πεθαμένων συζύγων και μεθόδων εξόντωσής τους.

Η παράδοση μεταφέρεται από χωριά της Ανατολικής Θράκης. Άμα βρυκουλάκιαζε πεθαμένος, έρχεται τη νύχτα και περπατάει και είναι ένα πράγμα σαν μια κουμπούλια (σωρός), σαν ένα μελισσοκόφινο, και περπατάει στο δρόμο, στά σπίτια. Εκεί πού καθόμασταν το βράδυ είδαμε ένα πράμα σάν μαύρη κουμπούλα νά περπατάει.
Δέν τά πειράζαμε και δεν μας πείραζαν κι αυτά, σηκωνόταν και έφευγαν και δε τους φοβόμασταν. Η γιαγιά μου, μάς έλεγε ότι αυτά είναι βρυκουλακιασμένες ψυχές απο το σόι μας κι έρχονται και μάς βλέπουν, αμα δεν τα πειράζαμε δε μας πείραζαν.
Δεν ήταν καλά άμα πεθαμένος γίνονταν ντεντές. Αυτός έβγαινε από το μνήμα τη νύχτα ολοζώντανος και πηγαίνει στο σπίτι’. Μοναχά η μύτη του ήταν αρκετά γκουτζίκσα (κολοβή).
Θυμάμαι γω πού συζητούσαν με κλάματα πέρα στο χωριό μας, γιά τρεις ντεντέδες πού γύρισαν στα σπίτια τους κί τρεις ήταν παντρεμένοι. 'Ένας πού πάει τήν πρώτη βραδιά στού σπίτι του’, τον βλέπει γυναίκα του έτσι ολοζωντανο και τρόμαξε. — Μην τρομάζεις, της λέει, γυναικα, γώ είμαι, ο’ άντρας σου.» . Αφού πέθανα έγινα ντεντές. Δέν με δέχτηκαν στον άλλο κόσμο κι έτσι κάθε βράδυ θά έρχομαι και θά σέ βλέπώ.
Μετά από μια - δύο φορές που έγινε αυτό,η γυναίκα το είπε στη’ μάνα της. Μωρέ’ μάνα έτσι κι έτσι, έρχεται κάθε βράδυ στο σπίτι. Τί νά κάνώ, μοΰρ μάννα; Τον φοβάμαι. Κρύο και φόβιο (φοβερό) πράμα. Η μάνα της τότε πού ήξερε απο αυτά, της λέει: — Ενα βράδυ, νά τούν ρωτήσεις θυγατέρα πού κρύβεται τη μέρα. Και εκείνη ενα βράδυ τον ρωτάει και εκείνος της είπε ότι κρύβεται στο καραγάτσι (φτελιά) μέσα στήν κουφάλα.
Πρωί, πρωί το είπε στη μάνα της και τότε μαζεύτηκαν κι άλλοι κί έβαλαν γκάζι, κι έκαψαν τήν κουφάλα και ο ντεντές πού ήταν μέσα φωνάζει. σαν το βόδι και δεν ξαναφάνηκε.
Μια άλλη φορά, έτσι, πάλι, παρουσιάστηκε στην γυναίκα του ντεντές κι ερχονταν ολο το βράδυ ετρωγε, έπινε και έμεινε κοντά της ώς τά ξημερώματα. Της είπαν και αυτής να ρωτήσει που έμενε την μέρα και αυτός είπε στο κουμάσι (κοτέτσι). Την άλλη, μέρα έκαψαν το κουμάσ’ και ο ντεντές πού ήταν μέσα πατλάτσι και δέν ξαναφάνηκει.
Στήν τρίτη γυναίκα πού παρουσιάστηκε ο άντρας της ντεντές, το βράδυ ξάπλωνε μαζί της και η γυναίκα έμεινε έγκυος. Το παιδί πού γεννήθηκε είχε κι αυτό μύτη γκουτζίκσα σάν τόν μπαμπά του. Αυτός δέν έλεγε πού κρύβεται τη μέρα και δεν μπορούσαν νά τον κάψουν.
Ολόκληρο το σόι της γυναίκας του το ήξεραν αλλά δεν ήξεραν τι να κάνουν. Τους είπε ένας τί νά κάνουν. Το βράδυ έβαλε η γυναίκα στο τηγάνι λάδι κί τό καψε τάχα γιά νά τηγανίσει αυγά νά φάνε. Κείνη την ώρα έφτασε καί ο ντεντές στο σπίτι και πήγε νά δεί τι τηγανίζει η γυναίκα του γαι να φάει.
Σηκώνει τότε η γυναίκα τού τηγάνι με το καυτό λάδι και τον κοπανάει μιά στο πρόσωπο και τον καίει με το καυτό λάδι. Κάηκε το πρόσωπό του και δέν μπορούσε νά δεί. Φώναζε απο τον πόνο, θύμωσε και άρχισε να κυνηγάει τη γυναίκα του για την πιασει και την απειλούσε πως θα την πνίξει αμα την πίασει για το κακό που του έκανε και στα τυφλά προσπαθούσε να την πιάσει.
Η γυναίκα του άνοιξε το παράθυρο και πήδηξε έξω για να γλιτώσει. Απο τις φωνές του ξύπνησε το μωρό τους που κοιμόταν λίκνο και τρομαγμένο άρχισε να κλαίει. Το άκουγε να κλαίει και απο τον θυμό του που δεν μπορούσε να πνίξει τη γυναίκα του, έπνιξε το παιδί του. Από τότε εξαφανίστηκε και δεν ξαναφάνηκε.
Τοποθεσία
Πηγές & Τεκμηρίωση
Βιβλιογραφική αναφορά
Τίτλος:Θρακικά τόμος 45 Λαογραφικά Ισαακιου ΔιδυμοτειχουΈτος:1971Σελίδες:211-213
Περισσότερα από την ίδια ενότητα
Βρυκόλακες
Πρόληψη για αποφυγή βρυκολακιάσματος λεχώνας - Ρόδος
Λαογραφική μαρτυρία από τη Ρόδο: αν πεθάνει λεχώνα πριν ασαραντωθεί, της δένουν βάτο γύρω στη μέση ώστε να μπλέξει στα αγκάθια και να μην ενοχλεί τους ζωντανούς.
Βρυκόλακες
Τελετή για αποφυγή βρυκολακιάσματος - Δροσοπηγή Άρτας
Καταγραφή από τη Δροσοπηγή Άρτας της τελετής κατά την οποία ο ιερέας μεταβαίνει αμίλητος στον ετοιμοθάνατο για να τον μεταλάβει — γιατί αν δεν μεταλάβει πιστεύεται ότι θα βρυκολακιάσει.
Βρυκόλακες
Οι Βρουκόλακες στην Νεάπολη Κοζάνης
Εκτενής καταγραφή από την Ανασελίτσα (Νεάπολη Κοζάνης) για τους βρουκόλακες: αίτια, σημάδια, τελετουργίες θεραπείας με δαυλί και βραστό κρασί, ο χορός στα σταυροδρόμια και το κάψιμο στο μνήμα.

Βρυκόλακες
Οι βουρβούλλακοι και οι κλειδαρότρυπες - Χίος
Παράδοση από τη Χίο για τους βουρβουλλάκους που μπαίνουν στα σπίτια από την κλειδαρότρυπα και για τον αφορισμένο που εξεθάφη πρησμένος, ανέστη στην εκκλησία και έγινε στάχτη μόλις τον συγχώρεσαν.

Βρυκόλακες
Οι Βουρβούλακοι του Βενετικού Χίου
Παράδοση από τη Χίο για τους άδικους προεστούς που γίνονταν βουρβουλάκοι και τους έστελναν στο Βενετικό, όπου τους έβλεπαν οι ψαράδες κοπάδια-κοπάδια πάνω στο ξερόνησο.

Βρυκόλακες
Οι Βρυκόλακες Σαββατιανοί της Χίου
Παράδοση από τη Χίο για τους ανθρώπους που γεννήθηκαν Σάββατο και γίνονταν βρυκόλακες, συγκεντρωνόμενοι στο Γούνι για να χορέψουν.
Άρθρα από την περιοχή «Έβρος»

Βρυκόλακες
Εθιμο ενάντια στο Βρυκολάκιασμα της Κυανής
Παραδοσιακή τελετή στην Κυανή Έβρου για την πρόληψη βρυκολακιάσματος: Ετοιμασία νεκρού, νυχτερινή αγρυπνία με ανέκδοτα, και αποκλεισμός γάτας από το νεκροταφείο.

Στοιχειά
Τα Στοιχειά της Κυανής
Λαογραφική παράδοση για στοιχειά (φαντάσματα) στην Κυανή Έβρου: Εμφανίσεις σε βρύσες, πηγάδια και δρόμους που προκαλούσαν ασθένειες, παράλυση και θάνατο.

Αερικά
Τα Αερικά της Φωτιάς - Ισαάκιο
Προσωπική μαρτυρία για την παρατήρηση μυστηριώδους φωτιάς χωρίς καπνό κοντά στο Ισαάκιο του Έβρου το 1935.

Φαντάσματα
Το Φάντασμα που ουρλιάζει - Ισαάκιο
Προσωπική μαρτυρία για παραδόσεις φαντασμάτων και υπερφυσικών φαινομένων στο Ισαάκιο του Έβρου.

Δαίμονες
Το Ισκιωμα στον Θούριο Έβρου
Σύντομη αναφορά στην πεποίθηση για το ίσκιωμα και την πρακτική θεραπείας του στον Θούριο του Έβρου.

Νεράιδες
Οι νεράιδες του Θούριου Έβρου
Λαϊκή αφήγηση για νεράιδες που χορεύουν τα μεσάνυχτα έξω από το Θούριο και απαγάγουν ανθρώπους που τις διαταράσσουν.
Περισσότερα άρθρα

Βρυκόλακες
Ευαγγελισμός Ευβοιας -Πως θανατώνεται ο βρυκόλακας
Περιγραφή παραδοσιακής πρακτικής εξόντωσης βρυκόλακα στον Ευαγγελισμό, Εύβοια...

'Αρθρα & Διαλέξεις
Βρυκόλακες στο Νεκροταφείο – Τι λέει η επιστήμη για τα φαινόμενα (1931)
Η επιστημονική εξήγηση των φαινομένων που αποδόθηκαν σε βρυκόλακες. Νεκροφάνεια, λαϊκοί θρύλοι και η θέση της σύγχρονης ψυχικής επιστήμης.

Καλικάτζαροι
Οι Λυκοκατζαραίοι της Αρκαδίας
Λαϊκή αφήγηση για τους μυθικούς λυκοκατζαραίους και την αιώνια προσπάθειά τους να καταρρίψουν το δέντρο του κόσμου

'Πειράματα
Πειράματα Ραβδοσκοπίας με Μέντιουμ - 1929
Πειράματα ραβδοσκοπίας με τον αββά Λαμπέρ και μέντιουμ για ανίχνευση νερού στην Κολοκυνθού.

Παράξενα Φαινόμενα
Ρεπορτάζ Τηλεκινητικά Φαινόμενα Βυθού Κοζάνης - 1952
Τηλεκινητικά φαινόμενα στο Βυθό Κοζάνης το 1952: αντικείμενα που μετακινούνται, εικόνες που πέφτουν και χωριανοί που μιλούν για βρυκολάκιασμα μετά τον θάνατο της γιαγιάς.