Λαογραφία · Καλικάτζαροι

Οι Καρκάντσαλοι της Καρδίτσας

Νικόλαος Γ. Πολίτης · 1904

Λαϊκή αφήγηση για τους καρκάντσαλους και την καταστροφική επίδρασή τους κατά τις δωδεκαήμερες των Χριστουγέννων

Οι καρκάντσαλοι έχουν την κατοικία τους στον Άδη, κι ρουκανούν με τα δόντια τους τα στύλια που βαστούν τον ουρανό, να μην πέσει κι πλακώσει τη γη. Κι ρουκανώντας ρουκανώντας, κουντεύουν να τα κόψουν τα στύλια.

Τα φέρνουν ίσια με αδράχτι από γνέθουν οι γυναίκες, μα τους πλακώνουν οι μέρες των Χριστουγέννων, κι τ' αφήνουν κι βγαίνουν στον κόσμο. Κι όσου να γυρίσουν πίσω, τα βρίσκουν όπως ήσαν εξαρχής, αφάγουτα. Έτσι είναι από του Θεού, γιατί θα χανόταν ο κόσμος αν έπεφτε ο ουρανός κι πλάκωνε τη γη.

Κι σα ζυγώσουν τα Χριστούγεννα, πηγαίνουν στον κόσμο κι γυρίζουν στα σπίτια των ανθρώπων τη νύχτα, από των Χριστουγέννων ως τα Φώτα, κι τότες φεύγουν. Δεν ξέρετε γιατί περπατούν οι παπάδες την παραμονή των Φώτων κι φουτίζουν στα σπίτια; Για να διώξουν τους καρκαντσαλαίους, όχι γι' άλλο τίποτα.

Ο αρχηγός τους είναι κουτσός, με αυτός με το ένα του πόδι έρχεται πριν από τους άλλους που έχουν δυο πόδια. Των παλιών καιρών οι καρκάντσαλοι εφαίνονταν στον κόσμο. Τώρα γίναμε κι εμείς καρκάντσαλοι από τις κακίες μας, κι δεν τους βλέπουμε.

Κι πολλοί έπαθαν απ' αυτούς. Έτσι κι ο Γιάννης ο Πιπιλιάγκους, ο μακαρίτης. Μα ό,τι έπαθε, το έπαθε από το κεφάλι του, γιατί αυτός τα είχε για χαζά κείνα που κάμουν οι άνθρωποι, που βάζουν αγριοκουρασιές στη φωτιά ή παλιοτσάρχα, για να μη ζυγώνουν τα παγανά στο σπίτι.

Αυτός, τη νύχτα των Χριστουγέννων, άμα βάρεσε ο σημαντρός, πήγε στην εκκλησία κι άναψε δυο κεριά, κι γύρισε πίσω στο σπίτι του, να ψήσει τη γουρνάδα που είχε ετοιμασμένη απ' το βράδυ. Άμα πήγε στο σπίτι του, ετοίμασε τη φωτιά κι έβαλε τη γουρνάδα να ψηθεί.

Εκεί που γύριζε τη σούβλα, βλέπει και μπαίνει από το μπουκάρι ένας ολόγυμνος άνθρωπος - μόνο μια σκούφια είχε στο κεφάλι, σουφλισμένη - με μια σούβλα σιδερένια, που είχε σουφλισμένο έναν μπάκακα, κι πήγε από την άλλη μεριά της φωτιάς, κι γύριζε τη σούβλα να ψήσει τον μπάκακα, ο οργισμένος.

Εκεί που έστριβε τη σούβλα, έλεγε στον Γιάννη: «Πιές κι εσύ, πιές κι εγώ». Ο Γιάννης ο κακόμοιρος κόντεψε να πάθει από το φόβο του, κόπη η φωνή του κι δεν μπορούσε ν' ανασάνει. Τότες ο οργισμένος σκύβει κι κατουράει τη γουρνάδα.

Κι παίρνει τη σούβλα στο χέρι κι κουμπανίζει μια στο κεφάλι του κακόμοιρου Γιάννη, για σκοτωμό. Τότες ο Γιάννης πήδηξε κι τρέχει έξω από το σπίτι του κι το λέει στους γείτονές του, κι πηγαίνει μαζί μ' αυτούς στο σπίτι του. Μα δεν τον βρήκαν τον θεοκατάρατο.

Βρήκαν μόνο τη γουρνάδα κι την πέταξαν στη γη, μην τύχει κι φάει κανένα σκυλί κι ψοφήσει, γιατί ήταν καταραμένη από καρκάντσαλου.

Κι άλλοι πολλοί άνθρωποι έχουν πάθει απ' αυτούς, μα βρίσκουν το γιατρικό να ξεσφαλίζονται κι να μη ζυγώνουν στα σπίτια των ανθρώπων. Το γιατρικό είναι η αγριοκουρασιά κι τα παλιοτσάρχα. Γιατί αν έχει κανένας στη φωτιά απ' αυτά, η βρώμη εκείνη τους κάνει να μην περνούν ούτε στο μαχαλά.

Τοποθεσία

Κύρια περιοχή:Καρδίτσα
Υπο-τοποθεσίες:Ελληνόπυργος

Πηγές & Τεκμηρίωση

Ημερομηνία άρθρου:1904
Συγγραφέας άρθρου:Νικόλαος Γ. Πολίτης
  • Βιβλιογραφική αναφορά

    Συγγραφέας:Νικόλαος Γ. Πολίτης
    Τίτλος:Παραδόσεις (Μελέται περί του βίου και της γλώσσης του) - Τόμος Α
    Έτος:1904
    Σελίδες:260 - 261

Περισσότερα από την ίδια ενότητα

Παράδοση για κατσικαντάρη στα Καρδάμυλα Χίου

Καλικάτζαροι

Στοῦππος ἢ βόλυμος - Καρδάμυλα Χίου

Παράδοση από τα Καρδάμυλα Χίου: άνδρας πιάνει κατσικαντάρη με παιχνίδι λέξεων, τον κρατά όλη νύχτα να μετράει κουκιά και φεύγει στη Μυτιλήνη μέσα σε αυγότσοφλο, στέλνοντας ύστερα στάμνα λάδι στο χωριό.

1 Ιανουαρίου 1926Καρδάμυλα Χίου
Παράδοση για τις στρίγλες και τα καλικαζούρια στο Χαλκί Χίου

Καλικάτζαροι

Οι Στρίγλες και τα Καλικαζούρια της Χίου

Παράδοση από το Χαλκί Χίου για τα καλικαζούρια — όσοι γεννήθηκαν τα Χριστούγεννα και γίνονται δαίμονες μετά θάνατον — και τις στρίγλες, κορίτσια με μάτια που βγάζουν φωτιές που πνίγουν και ρουφούν αίμα.

1 Ιανουαρίου 1926Χαλκί Χίου
Παράδοση για τους κατσικαντάρηδες στα Καρδάμυλα Χίου

Καλικάτζαροι

Οι Κατσικαντάρηδες της Χίου

Παράδοση από τα Καρδάμυλα Χίου για τους κατσικαντάρηδες — τοπική ονομασία των καλικάντζαρων — που κατεβαίνουν από τον φουκλάρο κατά τα Δωδεκάμερα και ξεγελιούνται με κόσκινο.

1 Ιανουαρίου 1926Καρδάμυλα Χίου

Καλικάτζαροι

Οι Καρκαντζαλέοι του Πύθιου

Συγκεντρωτική περιγραφή των καρκαντζαλέων (καλικάντζαρων) του Πύθιου, με προστατευτικές μεθόδους και λαϊκές αφηγήσεις.

1 Ιανουαρίου 1970Έβρος

Καλικάτζαροι

Οι Καλικάντζαροι του Διδυμοτείχου

Συγκεντρωτική περιγραφή πεποιθήσεων, συμπεριφορών και τελετουργιών σχετικά με τους καλικάντζαρους στο Διδυμότειχο του Έβρου.

1 Ιανουαρίου 1969Διδυμότειχο

Καλικάτζαροι

Τα Καρκατζέλια στα Σιτάρια Έβρου

Προστατευτικές πρακτικές κατά των καρκατζέλιων (καλικάντζαρων) κατά την περίοδο των Χριστουγέννων στα Σιταριά του Έβρου.

1 Ιανουαρίου 1968Έβρος

Περισσότερα άρθρα

Μοίρες

Οι Μοίρες στην Αμφίσσα

Λαϊκή παράδοση για τη συνάντηση με τις Μοίρες στις βρύσες της Αμφίσσας την παραμονή Πρωτοχρονιάς

1 Ιανουαρίου 1904Φωκίδα
Οικία με παράξενα φαινόμενα στην Κοζάνη

Παράξενα Φαινόμενα

Κοζάνη 1952 - Παράξενα Φαινόμενα σε Οικία

Αναφορά παράξενων φαινομένων σε οικία ηλικιωμένης γυναίκας στην Κοζάνη.

31 Δεκεμβρίου 1952Κοζάνη

Στοιχειά

Το στοιχειό του παλικάριου - Λάμπεια Ηλείας

Λαϊκή αφήγηση για τη μάχη στοιχειών και την πρωτότυπη τακτική του ηρωικού πνεύματος

Ηλεία

Βρυκόλακες

Λέκα Σάμου - Ο Βρυκόλακας Σανδαλοποιος

Διήγηση για σανδαλοποιό που έγινε βρυκόλακας και ενοχλούσε την περιοχή Λέκας Σάμου.

Σάμος
Τηλεκινητικά φαινόμενα στην οδό Χαριλάου Τρικούπη (1937)

Παράξενα Φαινόμενα

Τηλεκινητικά Φαινόμενα οδού Χαριλάου Τρικούπη - 1937

Η Εταιρεία Ψυχικών Ερευνών εξετάζει τηλεκινητικά φαινόμενα στην οδό Χαριλάου Τρικούπη και αποδίδει την αιτία σε έναν 16χρονο μαθητευόμενο με έντονη ψυχοδυναμική ιδιότητα.

1 Ιανουαρίου 1937Αττική