Οι Καρκάντσαλοι της Καρδίτσας
Νικόλαος Γ. Πολίτης · 1904
Λαϊκή αφήγηση για τους καρκάντσαλους και την καταστροφική επίδρασή τους κατά τις δωδεκαήμερες των Χριστουγέννων

Οι καρκάντσαλοι έχουν την κατοικία τους στον Άδη, κι ρουκανούν με τα δόντια τους τα στύλια που βαστούν τον ουρανό, να μην πέσει κι πλακώσει τη γη. Κι ρουκανώντας ρουκανώντας, κουντεύουν να τα κόψουν τα στύλια.
Τα φέρνουν ίσια με αδράχτι από γνέθουν οι γυναίκες, μα τους πλακώνουν οι μέρες των Χριστουγέννων, κι τ' αφήνουν κι βγαίνουν στον κόσμο. Κι όσου να γυρίσουν πίσω, τα βρίσκουν όπως ήσαν εξαρχής, αφάγουτα. Έτσι είναι από του Θεού, γιατί θα χανόταν ο κόσμος αν έπεφτε ο ουρανός κι πλάκωνε τη γη.
Κι σα ζυγώσουν τα Χριστούγεννα, πηγαίνουν στον κόσμο κι γυρίζουν στα σπίτια των ανθρώπων τη νύχτα, από των Χριστουγέννων ως τα Φώτα, κι τότες φεύγουν. Δεν ξέρετε γιατί περπατούν οι παπάδες την παραμονή των Φώτων κι φουτίζουν στα σπίτια; Για να διώξουν τους καρκαντσαλαίους, όχι γι' άλλο τίποτα.
Ο αρχηγός τους είναι κουτσός, με αυτός με το ένα του πόδι έρχεται πριν από τους άλλους που έχουν δυο πόδια. Των παλιών καιρών οι καρκάντσαλοι εφαίνονταν στον κόσμο. Τώρα γίναμε κι εμείς καρκάντσαλοι από τις κακίες μας, κι δεν τους βλέπουμε.
Κι πολλοί έπαθαν απ' αυτούς. Έτσι κι ο Γιάννης ο Πιπιλιάγκους, ο μακαρίτης. Μα ό,τι έπαθε, το έπαθε από το κεφάλι του, γιατί αυτός τα είχε για χαζά κείνα που κάμουν οι άνθρωποι, που βάζουν αγριοκουρασιές στη φωτιά ή παλιοτσάρχα, για να μη ζυγώνουν τα παγανά στο σπίτι.
Αυτός, τη νύχτα των Χριστουγέννων, άμα βάρεσε ο σημαντρός, πήγε στην εκκλησία κι άναψε δυο κεριά, κι γύρισε πίσω στο σπίτι του, να ψήσει τη γουρνάδα που είχε ετοιμασμένη απ' το βράδυ. Άμα πήγε στο σπίτι του, ετοίμασε τη φωτιά κι έβαλε τη γουρνάδα να ψηθεί.
Εκεί που γύριζε τη σούβλα, βλέπει και μπαίνει από το μπουκάρι ένας ολόγυμνος άνθρωπος - μόνο μια σκούφια είχε στο κεφάλι, σουφλισμένη - με μια σούβλα σιδερένια, που είχε σουφλισμένο έναν μπάκακα, κι πήγε από την άλλη μεριά της φωτιάς, κι γύριζε τη σούβλα να ψήσει τον μπάκακα, ο οργισμένος.
Εκεί που έστριβε τη σούβλα, έλεγε στον Γιάννη: «Πιές κι εσύ, πιές κι εγώ». Ο Γιάννης ο κακόμοιρος κόντεψε να πάθει από το φόβο του, κόπη η φωνή του κι δεν μπορούσε ν' ανασάνει. Τότες ο οργισμένος σκύβει κι κατουράει τη γουρνάδα.
Κι παίρνει τη σούβλα στο χέρι κι κουμπανίζει μια στο κεφάλι του κακόμοιρου Γιάννη, για σκοτωμό. Τότες ο Γιάννης πήδηξε κι τρέχει έξω από το σπίτι του κι το λέει στους γείτονές του, κι πηγαίνει μαζί μ' αυτούς στο σπίτι του. Μα δεν τον βρήκαν τον θεοκατάρατο.
Βρήκαν μόνο τη γουρνάδα κι την πέταξαν στη γη, μην τύχει κι φάει κανένα σκυλί κι ψοφήσει, γιατί ήταν καταραμένη από καρκάντσαλου.
Κι άλλοι πολλοί άνθρωποι έχουν πάθει απ' αυτούς, μα βρίσκουν το γιατρικό να ξεσφαλίζονται κι να μη ζυγώνουν στα σπίτια των ανθρώπων. Το γιατρικό είναι η αγριοκουρασιά κι τα παλιοτσάρχα. Γιατί αν έχει κανένας στη φωτιά απ' αυτά, η βρώμη εκείνη τους κάνει να μην περνούν ούτε στο μαχαλά.
Τοποθεσία
Πηγές & Τεκμηρίωση
Βιβλιογραφική αναφορά
Συγγραφέας:Νικόλαος Γ. ΠολίτηςΤίτλος:Παραδόσεις (Μελέται περί του βίου και της γλώσσης του) - Τόμος ΑΈτος:1904Σελίδες:260 - 261
Περισσότερα από την ίδια ενότητα

Καλικάτζαροι
Στοῦππος ἢ βόλυμος - Καρδάμυλα Χίου
Παράδοση από τα Καρδάμυλα Χίου: άνδρας πιάνει κατσικαντάρη με παιχνίδι λέξεων, τον κρατά όλη νύχτα να μετράει κουκιά και φεύγει στη Μυτιλήνη μέσα σε αυγότσοφλο, στέλνοντας ύστερα στάμνα λάδι στο χωριό.

Καλικάτζαροι
Οι Στρίγλες και τα Καλικαζούρια της Χίου
Παράδοση από το Χαλκί Χίου για τα καλικαζούρια — όσοι γεννήθηκαν τα Χριστούγεννα και γίνονται δαίμονες μετά θάνατον — και τις στρίγλες, κορίτσια με μάτια που βγάζουν φωτιές που πνίγουν και ρουφούν αίμα.

Καλικάτζαροι
Οι Κατσικαντάρηδες της Χίου
Παράδοση από τα Καρδάμυλα Χίου για τους κατσικαντάρηδες — τοπική ονομασία των καλικάντζαρων — που κατεβαίνουν από τον φουκλάρο κατά τα Δωδεκάμερα και ξεγελιούνται με κόσκινο.

Καλικάτζαροι
Οι Καρκαντζαλέοι του Πύθιου
Συγκεντρωτική περιγραφή των καρκαντζαλέων (καλικάντζαρων) του Πύθιου, με προστατευτικές μεθόδους και λαϊκές αφηγήσεις.

Καλικάτζαροι
Οι Καλικάντζαροι του Διδυμοτείχου
Συγκεντρωτική περιγραφή πεποιθήσεων, συμπεριφορών και τελετουργιών σχετικά με τους καλικάντζαρους στο Διδυμότειχο του Έβρου.

Καλικάτζαροι
Τα Καρκατζέλια στα Σιτάρια Έβρου
Προστατευτικές πρακτικές κατά των καρκατζέλιων (καλικάντζαρων) κατά την περίοδο των Χριστουγέννων στα Σιταριά του Έβρου.
Περισσότερα άρθρα

Δαίμονες
Δαιμονική συνεργεία στον Νεροσύρτη Αμβρακίας - Τριχωνίας
Μαρτυρία από τον Νεροσύρτη Αιτωλοακαρνανίας: κοντά στην εκκλησούλα πάνω στον βράχο πέφτουν χαλίκια μέρα και νύχτα. Οι κάτοικοι πιστεύουν ότι εκεί συναθροίζεται δαιμονική συνεργεία.

Στοιχειά
Το στοιχειωμένο γεφύρι - Τύρναβος
Λαϊκή αφήγηση για το μυστηριώδες γεφύρι της Σαλαμπριάς και τις δοκιμασίες κατασκευής του

Δαίμονες
Ντελεσιμι - Ο Δαίμονας του Σπιτιού
Παράδοση για το στοιχειό «ντελεσίμι» με τουρκικο-αραβική ετυμολογία και συμπεριφορά καταστροφής σε χειμερινές νύχτες.

Στοιχειά
Η παράδοση των Στοιχειών στα Τρίκαλα Κορινθίας
Λαογραφική μελέτη για τα στοιχειά στα Τρίκαλα Κορινθίας: κατοικητικές περιοχές, νυκτερινές εμφανίσεις και παραδόσεις. Περιλαμβάνει παραμύθι για δύο αδέρφια που αντιμετώπισαν στοιχειό σε πύργο, με τη βοήθεια της γλώσσας των βατράχων.

Καλικάτζαροι
o Γέρος και τα Λυκοκάντζαρα στη Μεγάλη Μαντίνεια
Λαογραφικό παραμύθι από τη Μεγάλη Μαντίνεια Μεσσηνίας: Ένας γέρος ξεγελάει τα λυκοκάντζαρα σε σπηλιά με ψημένο κρέας, καταφέρνει να αποδράσει και με τη βοήθεια της γυναίκας του τα διώχνουν τελικά.