Λαογραφία · Καλικάτζαροι

Οι Καρκάντσαλοι της Καρδίτσας

Νικόλαος Γ. Πολίτης · 1904

Λαϊκή αφήγηση για τους καρκάντσαλους και την καταστροφική επίδρασή τους κατά τις δωδεκαήμερες των Χριστουγέννων

Οι καρκάντσαλοι έχουν την κατοικία τους στον Άδη, κι ρουκανούν με τα δόντια τους τα στύλια που βαστούν τον ουρανό, να μην πέσει κι πλακώσει τη γη. Κι ρουκανώντας ρουκανώντας, κουντεύουν να τα κόψουν τα στύλια.

Τα φέρνουν ίσια με αδράχτι από γνέθουν οι γυναίκες, μα τους πλακώνουν οι μέρες των Χριστουγέννων, κι τ' αφήνουν κι βγαίνουν στον κόσμο. Κι όσου να γυρίσουν πίσω, τα βρίσκουν όπως ήσαν εξαρχής, αφάγουτα. Έτσι είναι από του Θεού, γιατί θα χανόταν ο κόσμος αν έπεφτε ο ουρανός κι πλάκωνε τη γη.

Κι σα ζυγώσουν τα Χριστούγεννα, πηγαίνουν στον κόσμο κι γυρίζουν στα σπίτια των ανθρώπων τη νύχτα, από των Χριστουγέννων ως τα Φώτα, κι τότες φεύγουν. Δεν ξέρετε γιατί περπατούν οι παπάδες την παραμονή των Φώτων κι φουτίζουν στα σπίτια; Για να διώξουν τους καρκαντσαλαίους, όχι γι' άλλο τίποτα.

Ο αρχηγός τους είναι κουτσός, με αυτός με το ένα του πόδι έρχεται πριν από τους άλλους που έχουν δυο πόδια. Των παλιών καιρών οι καρκάντσαλοι εφαίνονταν στον κόσμο. Τώρα γίναμε κι εμείς καρκάντσαλοι από τις κακίες μας, κι δεν τους βλέπουμε.

Κι πολλοί έπαθαν απ' αυτούς. Έτσι κι ο Γιάννης ο Πιπιλιάγκους, ο μακαρίτης. Μα ό,τι έπαθε, το έπαθε από το κεφάλι του, γιατί αυτός τα είχε για χαζά κείνα που κάμουν οι άνθρωποι, που βάζουν αγριοκουρασιές στη φωτιά ή παλιοτσάρχα, για να μη ζυγώνουν τα παγανά στο σπίτι.

Αυτός, τη νύχτα των Χριστουγέννων, άμα βάρεσε ο σημαντρός, πήγε στην εκκλησία κι άναψε δυο κεριά, κι γύρισε πίσω στο σπίτι του, να ψήσει τη γουρνάδα που είχε ετοιμασμένη απ' το βράδυ. Άμα πήγε στο σπίτι του, ετοίμασε τη φωτιά κι έβαλε τη γουρνάδα να ψηθεί.

Εκεί που γύριζε τη σούβλα, βλέπει και μπαίνει από το μπουκάρι ένας ολόγυμνος άνθρωπος - μόνο μια σκούφια είχε στο κεφάλι, σουφλισμένη - με μια σούβλα σιδερένια, που είχε σουφλισμένο έναν μπάκακα, κι πήγε από την άλλη μεριά της φωτιάς, κι γύριζε τη σούβλα να ψήσει τον μπάκακα, ο οργισμένος.

Εκεί που έστριβε τη σούβλα, έλεγε στον Γιάννη: «Πιές κι εσύ, πιές κι εγώ». Ο Γιάννης ο κακόμοιρος κόντεψε να πάθει από το φόβο του, κόπη η φωνή του κι δεν μπορούσε ν' ανασάνει. Τότες ο οργισμένος σκύβει κι κατουράει τη γουρνάδα.

Κι παίρνει τη σούβλα στο χέρι κι κουμπανίζει μια στο κεφάλι του κακόμοιρου Γιάννη, για σκοτωμό. Τότες ο Γιάννης πήδηξε κι τρέχει έξω από το σπίτι του κι το λέει στους γείτονές του, κι πηγαίνει μαζί μ' αυτούς στο σπίτι του. Μα δεν τον βρήκαν τον θεοκατάρατο.

Βρήκαν μόνο τη γουρνάδα κι την πέταξαν στη γη, μην τύχει κι φάει κανένα σκυλί κι ψοφήσει, γιατί ήταν καταραμένη από καρκάντσαλου.

Κι άλλοι πολλοί άνθρωποι έχουν πάθει απ' αυτούς, μα βρίσκουν το γιατρικό να ξεσφαλίζονται κι να μη ζυγώνουν στα σπίτια των ανθρώπων. Το γιατρικό είναι η αγριοκουρασιά κι τα παλιοτσάρχα. Γιατί αν έχει κανένας στη φωτιά απ' αυτά, η βρώμη εκείνη τους κάνει να μην περνούν ούτε στο μαχαλά.

Τοποθεσία

Κύρια περιοχή:Καρδίτσα
Υπο-τοποθεσίες:Ελληνόπυργος

Πηγές & Τεκμηρίωση

Ημερομηνία άρθρου:1904
Συγγραφέας άρθρου:Νικόλαος Γ. Πολίτης
  • Βιβλιογραφική αναφορά

    Συγγραφέας:Νικόλαος Γ. Πολίτης
    Τίτλος:Παραδόσεις (Μελέται περί του βίου και της γλώσσης του) - Τόμος Α
    Έτος:1904
    Σελίδες:260 - 261

Περισσότερα από την ίδια ενότητα

Καλικάτζαροι

Οι Καρκαντζαλέοι του Πύθιου

Συγκεντρωτική περιγραφή των καρκαντζαλέων (καλικάντζαρων) του Πύθιου, με προστατευτικές μεθόδους και λαϊκές αφηγήσεις.

1 Ιανουαρίου 1970Έβρος

Καλικάτζαροι

Οι Καλικάντζαροι του Διδυμοτείχου

Συγκεντρωτική περιγραφή πεποιθήσεων, συμπεριφορών και τελετουργιών σχετικά με τους καλικάντζαρους στο Διδυμότειχο του Έβρου.

1 Ιανουαρίου 1969Διδυμότειχο

Καλικάτζαροι

Τα Καρκατζέλια στα Σιτάρια Έβρου

Προστατευτικές πρακτικές κατά των καρκατζέλιων (καλικάντζαρων) κατά την περίοδο των Χριστουγέννων στα Σιταριά του Έβρου.

1 Ιανουαρίου 1968Έβρος

Καλικάτζαροι

Τα Καρκαντζάλια της Κορνοφωλιάς

Σύγκριση της δράσης του ιερέα κατά των καλικάντζαρων με την προστατευτική δράση των αγροτών κατά των ασθενειών και ζιζανίων.

1 Ιανουαρίου 1967Έβρος

Καλικάτζαροι

Η νύφη και τα Καρκατζέλια

Ιστορία νύφης που απήχθη από καρκατζέλια και γενικοί κανόνες αλληλεπίδρασης με υπερφυσικά όντα στα Βρυσικά του Έβρου.

1 Ιανουαρίου 1967Έβρος

Καλικάτζαροι

Τα Καρκατζέλια των Βρυσικών Έβρου

Λαϊκή αφήγηση για τα καρκατζέλια (καλικάντζαροι) που εμφανίζονται κατά τα Δωδεκάμερα στα Βρυσικά και τις στρατηγικές προστασίας από αυτά.

1 Ιανουαρίου 1967Έβρος

Περισσότερα άρθρα

Λάμιες

Δύο Στρίγκλες - Θουρία

Λαϊκή αφήγηση για την αντιμετώπιση δύο στρίγκλων στην Θουρία Μεσσηνίας

1 Ιανουαρίου 1904Μεσσηνία

Καλικάτζαροι

Αργυρός Σάμου - Καλαμπάκης και οι Καλικάτζαροι

Διήγηση για την επίθεση καλικάτζαρων στον Καλαμπάκη μετά το θάνατο της μητέρας του.

Σάμος

Καλικάτζαροι

Οι Κάοι της Ρόδου

Θρύλος για τους Κάους (καλικάντζαρους) της Ρόδου. Ο παπάς Παπαγιάννης από τον Μονόλιθο πιάστηκε με έναν Κάο, τον θεράπευσε με μόλυβδο και σίδερο, και ως ευχαριστότητα έλαβε πιθάρι μέλι που ονομάζεται «Του Κάου το πιθάρι».

1 Ιανουαρίου 1939Ρόδος

Δράκοντες

Οι 3 Δράκοι της Ρόδου

Θρύλος για τρεις δράκους της Ρόδου (Κουμούλι, Φιλέρημος, Παραδείσι) που πετούσαν μια πέτρα ο ένας στον άλλο. Ο δράκος του Παραδεισίου την άφησε κοντά στα Μαριτσά, όπου το σημείο ονομάζεται «Στην Πέτρα».

1 Ιανουαρίου 1939Ρόδος
Φαινόμενα Βρυκολακίας στο Στείρι Βοιωτίας 1953

Παράξενα Φαινόμενα

Στείρι Βοιωτίας - O Βρυκόλακας 1953

Δεν έχει λιώσει ακόμα το αιθερικό σώμα του Λουκά Κωστάκου. Πως εξηγούν οι μεταψυχιστές το συνταρακτικό φαινόμενο του χωριού Παρνασσίδος Στείρι...

8 Μαρτίου 1953Βοιωτία