Ζουδιάρης - Γητευτής

"Εάν συνέβαιναν ένας ή δύο αιφνίδιοι θάνατοι σε ένα χωριό, ή αυτοκτονία ή ατύχημα, αποδίδονταν σε κάποια επίδραση από το στοιχειό (ζούδιο), και θεωρείτο αναγκαίο να διώξουν το στοιχειό για τη σωτηρία του χωριού. Επίσης, αν σε κάποια οικία παρατηρούνταν συχνοί θάνατοι ή σοβαρές ασθένειες, πιστευόταν ότι ήταν στοιχειωμένη. Ο κίνδυνος για τους κατοίκους του σπιτιού μπορούσε να εξουδετερωθεί μόνο αν το στοιχειό διώχνονταν. Για το σκοπό αυτό, καλούσαν τον ζούδιαρη, ο οποίος δεν ερχόταν ποτέ πρόθυμα, πάντα προβάλλοντας διάφορα εμπόδια, μέχρι που τελικά πειθόταν από τις έντονες παρακλήσεις των χωρικών και τις υποσχέσεις τους για γενναία αμοιβή. Εάν χρειαζόταν να εξαγνίσει στοιχειωμένο σπίτι, διέταζε να το αδειάσουν, μεταφέροντας όλα τα έπιπλα και τα σκεύη, αφήνοντας τους τοίχους γυμνούς.

Στη συνέχεια, έμπαινε στο σπίτι με τρεις συνοδούς, οι οποίοι κρατούσαν πιστόλια γεμισμένα με άσφαιρα φυσίγγια, και προσπαθούσε να ανακαλύψει σε ποια γωνία κρυβόταν το στοιχειό. Αν έπρεπε να ελευθερώσει το χωριό από το ζούδιο, το πρώτο έργο του ήταν να το εντοπίσει. Για αυτό, περνούσε από όλα τα σπίτια του χωριού, ακολουθούμενος από πολλούς, εξετάζοντας με προσοχή κάθε γωνία και κρυψώνα. Όταν μετά από πολλή έρευνα και κόπο εντόπιζε το ζούδιο, έγνεφε πονηρά στους συνοδούς του, λέγοντας 'Εδώ είναι ο φίλος!' Στη συνέχεια, έδινε την εντολή να εξοπλίσουν τα παλληκάρια του χωριού με πυροβόλα όπλα, ώστε να τον βοηθήσουν στην εξώθηση του στοιχειού, γεμίζοντας τα όπλα με άσφαιρα φυσίγγια."

Όπως λοιπόν, έπρεπε να ακολουθήσουν σιγή, γιατί «αν μιλήσει κανείς, του παίρνει το ζούδιο τη μιλιά»: έπρεπε να είναι έτοιμοι να πυροβολήσουν με το αριστερό χέρι, όποτε έδινε σήμα. Έπειτα, επέστρεψε στο σπίτι όπου βρήκε το ζούδιο και άρχισε να το πυροβολεί με το δείκτη του αριστερού χεριού, δίνοντας το σήμα και στους ακολούθους του να πυροβολήσουν μαζί. Μετά από πολλούς κρότους και πυροβολισμούς και κραυγές για να τρομάξουν τον δυστροπούντα ζούδιο, επιβεβαίωνε στους ακολούθους του ότι κατάφερε «να το βγάλει από το σπίτι εκείνο». Ήταν αναγκαίο να εμποδίσουν το ζούδιο να εισέλθει σε άλλο σπίτι. Το χωριό είχε ερημωθεί από τους κατοίκους του, καθώς όλοι είχαν κλείσει τις οικίες τους σύμφωνα με τις εντολές του ζώδιου και είχαν βγει στους αγρούς. Εκείνος περιέτρεχε με τους βοηθούς του τους δρόμους, καταδιώκοντας το ζούδιο με κραυγές και πυροβολισμούς.

Έτσι, το ζούδιο, διωκόμενο, κατέφευγε σε φράκτες πυκνούς, τους οποίους ακολούθησε και ο ζούδιος, αν και τα βάτα και οι άκανθες κατέστρεψαν τα ρούχα του. Όταν ξεπερνούσε τα καταφύγια του, το ζούδιο έβγαινε από το χωριό και κατάκοπο πλέον καθόταν σε κάποιο δέντρο ή σε ερείπια. Αλλά σύντομα, και ο ζούδιος έτρεξε και με πολλές προσπάθειες το συνέλαβε από τα πόδια και το καρφώθηκε στον ίδιο τόπο με μεγάλο καινούργιο πυρούνι, μερικές φορές και με τέσσερα, από τα οποία το ένα καρφώθηκε στο κεφάλι του, το άλλο στην καρδιά και τα άλλα δύο στα πόδια του. Ολοκληρώνοντας τον αγώνα, ο ζούδιος, περιτριγυρισμένος από ιδρώτα, τραγουδούσε τις περιπέτειες του αγώνα. Συνήθως έγραφε το ζούδιο ως φοβερό και τεράστιο, λέγοντας ότι τον βασάνισε πολύ και ότι κινδύνευε να κατασπαραχτεί από αυτόν, αν δεν είχε τη πολύτιμη βοήθεια του τιμίου ξύλου, το οποίο φορούσε ως φυλακτό.

Έπειτα, έπαιρνε την συμφωνημένη αμοιβή και αποστέλλονταν με τιμή από τους ευγνώμονες χωρικούς, επιστρέφοντας στα ίδια, όπου συνήθως έβρισκε παρόμοιες προσκλήσεις από άλλους χωριά. Σύμφωνα με τον κύριο Κορύλλο, ο ζούδιος έλαβε πολλές τέτοιες προσκλήσεις κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, όταν πολλοί κακοήθεις πυρετοί ακολουθούμενοι απο σπασμούς ή ξαφνικούς θανάτους, γιατι οπως πιστευαν, τους ετρωγε το ζούδιο.

Αλλά αφού η χρήση της κινίνης έγινε γενική και στους χωρικούς, τα αποτελέσματα από την καταπολέμηση του μιάσματος έγιναν αισθητά και μετριάστηκαν σημαντικά, με αποτέλεσμα οι «ζουδιαραίοι» να οδηγηθούν σε αχρηστία."

"Στην αναφορά των ανακοινώσεων του Χ. Π. Κορύλλου, γιατρού στην Πάτρα, στην έκθεση του για τους 'ζουδιαραίους', υπήρχε μπροστά του μια αφήγηση που είχε γραφεί για τα μέσα του περασμένου αιώνα, η οποία δημοσιεύθηκε ανώνυμα στην εφημερίδα Εστία το 1896. Στο φύλλο της 10ης Αυγούστου, ο ανώνυμος συγγραφέας περιγράφει πώς, το 1829, ο ζουδιάρης καθάρισε το στοιχειωμένο σπίτι στην Γαστούνη Ηλείας από το 'ζούδιο'."