Λιμνη Κωπαΐδα - Ο μυστηριώδης βόμβος του «Ηταυρου» -1894

Ο Ευδ. Α. Γκορίτσας ανακοίνωσε στην εφημερίδα «Άστυ» (14-15 Ιουνίου 1894) σχετικά με τον θρυλικό βόμβο της Κωπαΐδας:

«Ο βόμβος της Κωπαΐδας ονομάζεται «Ἠταυρος» και ακούγεται σε τακτικά διαστήματα, κάθε είκοσι και πλέον χρόνια, μετά από ξηρασία της λίμνης. Ο χαρακτηριστικός ήχος μπορεί να ακουστεί σε απόσταση μέχρι τριών ωρών από την περιοχή, προκαλώντας φόβο στους ακροατές - ιδιαίτερα τις ήσυχες νύχτες του καλοκαιριού - με διάρκεια που κάποιες φορές ξεπερνά τις πολλές ημέρες.»

«Κατά το 1861 (ή 1868), όταν η λίμνη είχε πλήρως αποξηρανθεί για άγνωστους λόγους, οι κάτοικοι αλίευαν μεγάλα ποσά ψαριών που τα έκαναν παστά. Τότε ο βόμβος διαρκούσε για πολλές ημέρες, διακοπτόμενος μόνο με τις πρώτες φθινοπωρινές βροχές. Το φαινόμενο επαναλήφθηκε και σε μεταγενέστερες περιόδους, αν και για μικρότερο χρονικό διάστημα.»

Η λαϊκή παράδοση αποδίδει τον ηχητικό φαινόμενο: «Γιαχουγιάζουν οι ψυχές στις βουλιαγμένες περιοχές της Κωπαΐδας». Πιστεύεται επίσης ότι ο «Ηταυρος» προμηνύει δυσοίωνα γεγονότα - πολέμους, επιδημίες και συλλογικές συμφορές. Ηλικιωμένοι μάρτυρες αναφέρουν ότι ο βόμβος ακούστηκε έντονα κατά την Επανάσταση του 1821, την επιδημία χολέρας του 1864 και την Κρητική Επανάσταση (1866-1868).