Λαογραφία · Δαίμονες

Ο Βραχνάς στην Κρήτη

Μανούσος Ι. Κόρακας & Νικόλαος Πολίτης · 1909

Εθνογραφική μελέτη για τον Βραχνά, το δαιμονικό ον που προκαλεί εφιάλτες στα Σφακιά Κρήτης. Εξετάζονται η ετυμολογία του ονόματος, οι εμπειρίες των πάσχοντων και οι ιστορικές αναφορές από το Βυζάντιο έως την Κυπριακή διάλεκτο.

Ο Βραχνιάς. Πολλές δοξασίες υπάρχουν στα Σφακιά της Κρήτης σχετικά με τον εφιάλτη και την ετυμολογίας του ονόματος Βραχνιάς. Ο Βραχνιάς δεν ειναι διάβολος αλλά δαιμονικό ον το οποίο καταλαμβάνει τους ανθρώπους με ελαφρύ ύπνο. Πολλοί οι οποίοι πάσχουν απο αυτό, λένε οτι πριν το αισθανθούν πάνω στο στήθος τους, ακούνε τα βήματα του την ώρα που μπαίνει στον χώρο που κοιμούνται και τον βλέπουν με το σχήμα γάτας. Αν κάποιος προλάβει και σηκωθεί διαισθανόμενος το κακό που έρχεται, απαλλάσεται απο αυτό αλλιώς πρέπει να προσευχηθεί για να φύγει. Όταν κάποιος βιώνει τον Βραχνιά και τον καταβάλει, αισθάνεται πως είναι τόσο μεγάλη η δύναμη του που δεν μπορεί να φωνάξει.

Για την ετυμολογία του Κρητικού ονόματος του εφιάλτη, κατανοώ οτι ονομάζεται έτσι γιατι «αφαιρεί τη φωνή και κάνει τον άνθρωπο να βραχνιάσει». Ο συγγραφέας επίσης παρατηρεί οτι και στους εξορκισμούς του Μεγάλου Βασιλειου αναφέρεται οτι «δαίμονας μηχανοραφούσε σε βαρύ ύπνο». Δεν είναι η ίδια ερμηνεία, μιας και ο Μεγάλος Βασίλειος, με την έννοια βαρύς ύπνος αναφερόταν πιθανότατα στον πνευματικό ύπνο και με την λέξη δαίμονας αναφερόταν στον πειρασμό.

Την λέξη βραχνάς αναφέρει και ο Κοραής (Ατακτ. Τ. Δ. Σελ 47) αλλά σημειώνει οτι η σωστή γραφή ειναι «βαρυχνάς» λόγω του βάρους που παράγεται. Απο την εποχή του Βυζαντίου σώζεται ως «βραχνάς», «σβραχνάς» ή «βραφνάς».

Ακόμα παλαιότερη σωζόμενη ονομασία απο την κυπριακή διάλεκτο, ονομάζεται «βαρυπναν» ή «γαρυπνάν», δηλαδή ο εφιάλτης.

Ο Σακελλάριος, εικάζει πως στα Κυπριακά η λέξη ειναι σύνθετη και προκύπτει απο το «βαρύς» και «πνοή».

Τοποθεσία

Κύρια περιοχή:Σφακιά

Πηγές & Τεκμηρίωση

Ημερομηνία άρθρου:1909
Συγγραφέας άρθρου:Μανούσος Ι. Κόρακας & Νικόλαος Πολίτης
  • Βιβλιογραφική αναφορά

    Συγγραφέας:Μανούσος Ι. Κόρακας & Νικόλαος Πολίτης
    Τίτλος:Λαογραφία περιοδικό δελτίον της Ελληνικής Λαογραφικής Εταιρείας κατά τριμηνίαν εκδιδόμενον τόμος 1
    Σελίδες:361-363

Περισσότερα από την ίδια ενότητα

Δαίμονες

Δαιμονική συνεργεία στον Νεροσύρτη Αμβρακίας - Τριχωνίας

Μαρτυρία από τον Νεροσύρτη Αιτωλοακαρνανίας: κοντά στην εκκλησούλα πάνω στον βράχο πέφτουν χαλίκια μέρα και νύχτα. Οι κάτοικοι πιστεύουν ότι εκεί συναθροίζεται δαιμονική συνεργεία.

1 Ιανουαρίου 1921Νεροσύρτης Αιτωλοακαρνανίας

Δαίμονες

Το μαλλί της γίδας και οι διάβολοι - Πετράλωνα Ολυμπίας

Δοξασία από την Πετράλωνα Ολυμπίας: όποιος ετοιμοθάνατος σκεπαστεί με σάϊσμα δεν ξεψυχά εύκολα, γιατί το μαλλί της γίδας έχει σχέση με τους διαβόλους.

1 Ιανουαρίου 1950Πετράλωνα Ολυμπίας

Δαίμονες

Οι Διάβολοι στον Μύλο - Δυτική Μακεδονία

Παραμύθι για χτίστή μύλου που ξεγελάει διαβόλους με το δικό τους μυστικό, σύμφωνα με την παράδοση της Δυτικής Μακεδονίας.

1 Ιανουαρίου 1962Δυτική Μακεδονία

Δαίμονες

Τα Ζουζούλια του Διδυμότειχου

Ιστορία αγρότη που αντιμετώπισε ζουζούλια σε βρύση και προστατεύτηκε θυμωμένος τη συμβουλή της γιαγιάς του.

1 Ιανουαρίου 1969Διδυμότειχο

Δαίμονες

Το Ισκιωμα στον Θούριο Έβρου

Σύντομη αναφορά στην πεποίθηση για το ίσκιωμα και την πρακτική θεραπείας του στον Θούριο του Έβρου.

1 Ιανουαρίου 1969Έβρος

Δαίμονες

Οι Δαίμονες στους Ανεμοστρόβιλους - Σιτάρια Έβρου

Πεποιθήσεις και τελετουργικές πρακτικές για την αντιμετώπιση δαιμονικών οντοτήτων σε ανεμοστρόβιλους στα Σιταριά του Έβρου.

1 Ιανουαρίου 1968Έβρος

Περισσότερα άρθρα

Δικαστικό Μέγαρο Χαλκίδας

Εγκληματικές Υποθέσεις

2024 - Εύβοια: «Μπορώ να σκοτώσω ανθρώπους με Κολομβιανά βουντού»

Η μητέρα των δύο παιδιών που κατηγορούνται για τη δολοφονία του 66χρονου πατέρα τους στην Εύβοια αποκαλύπτει ότι ο γαμπρός της τους επηρέασε με πρακτικές βουντού.

31 Δεκεμβρίου 2024Εύβοια

Παράξενα Φαινόμενα

Μαζικό Όραμα της Παναγίας στον Πειραιά 1929

Ο Πειραιας βρίσκεται σε συγκίνηση λόγω της εμφάνισης του οράματος της Παναγίας σε όσους βρίσκονταν στον ναό της Ευαγγελίστριας και λόγω της ίασης μιας παραλυτικής.

19 Αυγούστου 1929Ελλάδα

Φαντάσματα

Οι Παριωρίτες

Λαογραφικό παραμύθι από τη Μεγάλη Μαντίνεια: Παριωρίτες (υπερφυσικά όντα) τιμωρούν νύφη και πεθερά που τσακώνονταν τη νύχτα. Η εμπειρία τους έκανε να μην τσακωθούν ξανά, δίνοντας προέλευση στην παροιμία «τη νέα χτυπούν με καλάμι και την γριά με ματσούκι».

1 Ιανουαρίου 1938Μεσσηνία
Απεικόνιση των Αλουστίνων της Σύμης

Νεράιδες

Οι Αλουστίνες- Συμή

Λαϊκή αφήγηση για τις θερινές δαιμονικές Αλουστίνες της Σύμης και τις μαγικές πρακτικές κατακράτησής τους

1 Ιανουαρίου 1904Σύμη
Εικόνα της Παναγίας Χρυσοχερόας

Παράξενα Φαινόμενα

1949 - Σε αναζήτηση εικόνας της Παναγίας που εμφανίζεται σε όνειρα

Ο πληθυσμός της Κωνιστρών αναζητάει την εικόνα της Παναγίας Χρυσοχερόας, εξ όραμα της νεαρής Δέσποινας Γεωργοπούλου.

27 Σεπτεμβρίου 1949Εύβοια