Ο Βραχνάς στην Κρήτη

Ο Βραχνιάς. Πολλές δοξασίες υπάρχουν στα Σφακιά της Κρήτης σχετικά με τον εφιάλτη και την ετυμολογίας του ονόματος Βραχνιάς. Ο Βραχνιάς δεν ειναι διάβολος αλλά δαιμονικό ον το οποίο καταλαμβάνει τους ανθρώπους με ελαφρύ ύπνο. Πολλοί οι οποίοι πάσχουν απο αυτό, λένε οτι πριν το αισθανθούν πάνω στο στήθος τους, ακούνε τα βήματα του την ώρα που μπαίνει στον χώρο που κοιμούνται και τον βλέπουν με το σχήμα γάτας. Αν κάποιος προλάβει και σηκωθεί διαισθανόμενος το κακό που έρχεται, απαλλάσεται απο αυτό αλλιώς πρέπει να προσευχηθεί για να φύγει. Όταν κάποιος βιώνει τον Βραχνιά και τον καταβάλει, αισθάνεται πως είναι τόσο μεγάλη η δύναμη του που δεν μπορεί να φωνάξει.

Για την ετυμολογία του Κρητικού ονόματος του εφιάλτη, κατανοώ οτι ονομάζεται έτσι γιατι «αφαιρεί τη φωνή και κάνει τον άνθρωπο να βραχνιάσει». Ο συγγραφέας επίσης παρατηρεί οτι και στους εξορκισμούς του Μεγάλου Βασιλειου αναφέρεται οτι «δαίμονας μηχανοραφούσε σε βαρύ ύπνο». Δεν είναι η ίδια ερμηνεία, μιας και ο Μεγάλος Βασίλειος, με την έννοια βαρύς ύπνος αναφερόταν πιθανότατα στον πνευματικό ύπνο και με την λέξη δαίμονας αναφερόταν στον πειρασμό.

Την λέξη βραχνάς αναφέρει και ο Κοραής (Ατακτ. Τ. Δ. Σελ 47) αλλά σημειώνει οτι η σωστή γραφή ειναι «βαρυχνάς» λόγω του βάρους που παράγεται. Απο την εποχή του Βυζαντίου σώζεται ως «βραχνάς», «σβραχνάς» ή «βραφνάς».

Ακόμα παλαιότερη σωζόμενη ονομασία απο την κυπριακή διάλεκτο, ονομάζεται «βαρυπναν» ή «γαρυπνάν», δηλαδή ο εφιάλτης.

Ο Σακελλάριος, εικάζει πως στα Κυπριακά η λέξη ειναι σύνθετη και προκύπτει απο το «βαρύς» και «πνοή».