Ο Βραχνάς στην Κρήτη
Μανούσος Ι. Κόρακας & Νικόλαος Πολίτης · 1909
Εθνογραφική μελέτη για τον Βραχνά, το δαιμονικό ον που προκαλεί εφιάλτες στα Σφακιά Κρήτης. Εξετάζονται η ετυμολογία του ονόματος, οι εμπειρίες των πάσχοντων και οι ιστορικές αναφορές από το Βυζάντιο έως την Κυπριακή διάλεκτο.

Ο Βραχνιάς. Πολλές δοξασίες υπάρχουν στα Σφακιά της Κρήτης σχετικά με τον εφιάλτη και την ετυμολογίας του ονόματος Βραχνιάς. Ο Βραχνιάς δεν ειναι διάβολος αλλά δαιμονικό ον το οποίο καταλαμβάνει τους ανθρώπους με ελαφρύ ύπνο. Πολλοί οι οποίοι πάσχουν απο αυτό, λένε οτι πριν το αισθανθούν πάνω στο στήθος τους, ακούνε τα βήματα του την ώρα που μπαίνει στον χώρο που κοιμούνται και τον βλέπουν με το σχήμα γάτας. Αν κάποιος προλάβει και σηκωθεί διαισθανόμενος το κακό που έρχεται, απαλλάσεται απο αυτό αλλιώς πρέπει να προσευχηθεί για να φύγει. Όταν κάποιος βιώνει τον Βραχνιά και τον καταβάλει, αισθάνεται πως είναι τόσο μεγάλη η δύναμη του που δεν μπορεί να φωνάξει.
Για την ετυμολογία του Κρητικού ονόματος του εφιάλτη, κατανοώ οτι ονομάζεται έτσι γιατι «αφαιρεί τη φωνή και κάνει τον άνθρωπο να βραχνιάσει». Ο συγγραφέας επίσης παρατηρεί οτι και στους εξορκισμούς του Μεγάλου Βασιλειου αναφέρεται οτι «δαίμονας μηχανοραφούσε σε βαρύ ύπνο». Δεν είναι η ίδια ερμηνεία, μιας και ο Μεγάλος Βασίλειος, με την έννοια βαρύς ύπνος αναφερόταν πιθανότατα στον πνευματικό ύπνο και με την λέξη δαίμονας αναφερόταν στον πειρασμό.
Την λέξη βραχνάς αναφέρει και ο Κοραής (Ατακτ. Τ. Δ. Σελ 47) αλλά σημειώνει οτι η σωστή γραφή ειναι «βαρυχνάς» λόγω του βάρους που παράγεται. Απο την εποχή του Βυζαντίου σώζεται ως «βραχνάς», «σβραχνάς» ή «βραφνάς».
Ακόμα παλαιότερη σωζόμενη ονομασία απο την κυπριακή διάλεκτο, ονομάζεται «βαρυπναν» ή «γαρυπνάν», δηλαδή ο εφιάλτης.
Ο Σακελλάριος, εικάζει πως στα Κυπριακά η λέξη ειναι σύνθετη και προκύπτει απο το «βαρύς» και «πνοή».
Τοποθεσία
Πηγές & Τεκμηρίωση
Βιβλιογραφική αναφορά
Συγγραφέας:Μανούσος Ι. Κόρακας & Νικόλαος ΠολίτηςΤίτλος:Λαογραφία περιοδικό δελτίον της Ελληνικής Λαογραφικής Εταιρείας κατά τριμηνίαν εκδιδόμενον τόμος 1Σελίδες:361-363
Περισσότερα από την ίδια ενότητα

Δαίμονες
Δαιμονική συνεργεία στον Νεροσύρτη Αμβρακίας - Τριχωνίας
Μαρτυρία από τον Νεροσύρτη Αιτωλοακαρνανίας: κοντά στην εκκλησούλα πάνω στον βράχο πέφτουν χαλίκια μέρα και νύχτα. Οι κάτοικοι πιστεύουν ότι εκεί συναθροίζεται δαιμονική συνεργεία.

Δαίμονες
Το μαλλί της γίδας και οι διάβολοι - Πετράλωνα Ολυμπίας
Δοξασία από την Πετράλωνα Ολυμπίας: όποιος ετοιμοθάνατος σκεπαστεί με σάϊσμα δεν ξεψυχά εύκολα, γιατί το μαλλί της γίδας έχει σχέση με τους διαβόλους.

Δαίμονες
Οι Διάβολοι στον Μύλο - Δυτική Μακεδονία
Παραμύθι για χτίστή μύλου που ξεγελάει διαβόλους με το δικό τους μυστικό, σύμφωνα με την παράδοση της Δυτικής Μακεδονίας.

Δαίμονες
Τα Ζουζούλια του Διδυμότειχου
Ιστορία αγρότη που αντιμετώπισε ζουζούλια σε βρύση και προστατεύτηκε θυμωμένος τη συμβουλή της γιαγιάς του.

Δαίμονες
Το Ισκιωμα στον Θούριο Έβρου
Σύντομη αναφορά στην πεποίθηση για το ίσκιωμα και την πρακτική θεραπείας του στον Θούριο του Έβρου.

Δαίμονες
Οι Δαίμονες στους Ανεμοστρόβιλους - Σιτάρια Έβρου
Πεποιθήσεις και τελετουργικές πρακτικές για την αντιμετώπιση δαιμονικών οντοτήτων σε ανεμοστρόβιλους στα Σιταριά του Έβρου.
Περισσότερα άρθρα

Στοιχειά
Ορισμός - Μελέτη όρων Στοιχειά Πολίτης
Λαογραφικός ορισμός και ανάλυση του όρου «στοιχειό» με ετυμολογικές παρατηρήσεις και πολιτισμικές διαστάσεις.

Τηλεκίνητικά Φαινόμενα
Ελένη Κικίδου - Παρουσίαση Πειραμάτων Ε.Ψ.Ε 1934
Η Εταιρία Ψυχικών Ερευνών παρουσίασε νέα πειράματα τηλεπάθειας, μεθυπνωτικής υποβολής και ψυχομετρίας με τη συμμετοχή της Ελένης Κικίδου και άλλων μέντιουμ.

Καλικάτζαροι
Δοξασίες για καλικάντζαρους - Μεσοχώρια
Η παράδοση από την περιοχή Μεσοχωρίων για τους καλικάντζαρους και τη σύνδεσή τους με τη συμπεριφορά των παιδιών.

Καλικάτζαροι
Αργυρό Εύβοιας - Καλικάντζαροι Χριστούγεννα
Λαϊκές δοξασίες από το Αργυρό Ευβοίας σχετικά με τους καλικάντζαρους και τα Χριστούγεννα.

Παράξενα Φαινόμενα
Μυστηριώδη Ψυχικά Φαινόμενα Οικίας στο Αγρίνιο - 1938
Μυστηριώδη Ψυχικά Φαινόμενα αναστατώνουν τους κατοίκους του Αγρινίου, με υπόκωφους κρότους, φωνές, λάμψεις και φωσφορισμούς που εμφανίζονται σε μια οικία.