1837 Οι Καταχανάδες στην Κρήτη υπό Robert Pashley

Όταν βρέθηκα στο Άσκιφο, είχα ρωτήσει για τους Βρυκόλακες, ή Καταχανάδες όπως τους αποκαλούν οι Κρητικοί, για τους οποίους είχα ακούσει από τον Μανιά και άλλους συμπατριώτες του, και των οποίων η ύπαρξη και τα κακά έργα αποτελούν κοινό άρθρο της λαϊκής πίστης σε όλο το νησί.

Φυσικά, αυτή η πίστη είναι ιδιαίτερα ισχυρή στα βουνά. Αν κάποιος τολμήσει να την αμφισβητήσει, παρουσιάζονται αδιαμφισβήτητα γεγονότα για να σιωπήσουν οι δύσπιστοι. Στο Ανδρόπολι βρίσκομαι σε έδαφος που εδώ και καιρό στοιχειώνεται από αυτούς και είναι ξακουστό μέσα από πολυάριθμες ιστορίες — μερικές από τις οποίες είναι αρκετά διασκεδαστικές — όπου καταγράφονται τα κατορθώματά τους.

Όταν, λοιπόν, αυτή η συνηθισμένη θρησκευτική τελετή — στην οποία καταφεύγουν πρώτα — αποδειχθεί αναποτελεσματική, οι κάτοικοι της περιοχής πηγαίνουν το Σάββατο στον τάφο, βγάζουν το σώμα και το καίνε με φωτιά· μια πράξη στην οποία οι Έλληνες συναινούν μόνο σε περίπτωση απόλυτης ανάγκης, λόγω του θρησκευτικού τρόμου που νιώθουν απέναντι στο κάψιμο ενός σώματος πάνω στο οποίο έχει χυθεί το Άγιο Έλαιο από τον ιερέα κατά την τέλεση του τελευταίου μυστηρίου της θρησκείας τους πάνω στον ετοιμοθάνατο.

Οι Σφακιανοί επίσης γενικά πιστεύουν ότι οι καταστροφές που διαπράττονται από αυτούς τους νυχτερινούς περιπλανητές ήταν, παλαιότερα, πολύ πιο συχνά απ’ ό,τι είναι σήμερα· και έχουν γίνει συγκριτικά σπάνια, αποκλειστικά ως αποτέλεσμα της αυξημένης ζήλου και δεξιοτεχνίας που διαθέτουν πλέον τα μέλη του ιερατείου!.