Υπόθεση Εξαφάνισης και οι Ψυχικές Ερευνες στην Εγκληματολογία – 1934

Στις 27 Ιουνίου 1934 και ώρα 8 το πρωί δηλώθηκε στο Β΄ Αστυνομικό Τμήμα της Πλάκας η εξαφάνιση του Κωνσταντίνου Σακκοπούλου από το σπίτι της νύφης του Ευσταθίας, συζύγου του Γεωργίου Σακκοπούλου, που έμενε στην οδό Μαρωνείας 16.

Ο εξαφανισθείς ήταν ηλικιωμένος 90 ετών και έπασχε από αμνησία λόγω γήρατος. Οι έρευνες της Αστυνομίας για την ανεύρεση του γέροντα δεν απέφεραν κανένα αποτέλεσμα.

Στις 2 Ιουλίου, δηλαδή 5 ημέρες μετά την εξαφάνιση, η Ευσταθία Σακκοπούλου μαζί με την Ελένη Σταθακοπούλου, που ήταν συγγενείς του γέροντα, πήγαν στη δεσποινίδα Παυλάτου, η οποία ήταν αναγνωρισμένη από την Εταιρεία Ψυχικών Ερευνών ως διαισθητικό άτομο.

Η Παυλάτου, αφού υποβλήθηκε σε αυτοΰπνωση, υπέδειξε ότι ο εξαφανισθείς βρισκόταν σε ένα σπίτι στην οδό Βεΐκου αριθ. 26, όπου μάλιστα έλεγε πως τον έβλεπε.

Πράγματι, εκεί παρέμενε ο ηλικιωμένος λόγω παλιάς γνωριμίας με την οικογένεια, και έμεινε εκεί μέχρι να βρεθεί, επειδή δεν θυμόταν τη διεύθυνση του σπιτιού του.

Βλέπουμε λοιπόν ότι η χρήση των ψυχικών φαινομένων – ή, με τον επιστημονικό όρο, των ψυχοφυσιολογικών ιδιοτήτων του ανθρώπου – συνέβαλε σε σοβαρές υποθέσεις που προκάλεσαν την προσοχή της κοινής γνώμης, ώστε να διαλυθεί το πυκνό σκοτάδι του μυστηρίου και να έρθει στο φως η αλήθεια.

Η ενέργεια αυτή στις συγκεκριμένες περιπτώσεις ήταν άμεση και εξαιρετικά φανερή. Αλλά η φύση θέλησε οι ιδιότητες του ανθρώπου, που εκδηλώνουν κατά φυσικό τρόπο τον ψυχικό του κόσμο, να αποτελούν τη λυδία λίθο για κάθε προσπάθεια βελτίωσης της κοινωνίας.

Βλέπουμε λοιπόν τους γιατρούς να ασκούν την ψυχοθεραπεία σε ασθενείς με διαστρεβλωμένες αντιλήψεις, ακούμε καθημερινά τα κηρύγματα των ιερέων και συμμετέχουμε σε θρησκευτικές τελετές και πανηγύρεις, με τις οποίες καλλιεργούνται συναισθήματα που συμβάλλουν στην ανύψωση του ανθρώπου ως προσωπικότητα.

Υποτασσόμαστε τέλος και στα μέτρα που λαμβάνει η πολιτεία για να μεταβάλει την ψυχική κατάσταση εκείνων που επαναστατούν κατά του δικαίου και του αγαθού.

Αν δεχθούμε τις θεωρίες των εγκληματολόγων, σύμφωνα με τις οποίες οι εγκληματίες είναι ασθενείς της κοινωνίας μας, τότε το ζήτημα της χρήσης των ψυχοφυσιολογικών ιδιοτήτων του ατόμου για τη βελτίωσή του ανακύπτει ακόμη πιο επιτακτικά και κατατάσσεται στα πρώτα μέτρα που πρέπει να εφαρμοστούν για τον σκοπό αυτό.

Στην πραγματικότητα όμως, όσο κι αν προσπαθήσουμε να μετριάσουμε με φιλοσοφικούς πέπλους την εικόνα, το έγκλημα παρουσιάζεται ως φαινόμενο σύνθετο και όχι απλό.

Δεν μπορούμε να θεωρήσουμε όλους τους εγκληματίες ασθενείς της κοινωνίας, γιατί η ψυχανάλυση κάθε ατόμου θα μας πείσει ότι το έγκλημα είναι αποτέλεσμα σκληρής πάλης του εσωτερικού του κόσμου με τα αίτια που προκαλούν ερεθισμό της συνείδησης και παρορμήσεις προς το κακό.

Είναι αλήθεια ότι για μια κατηγορία κακοποιών, το έγκλημα αποτελεί φυσιολογική ανάγκη. Δεν πρόκειται για παθολογική διαστροφή, ούτε για επίδραση εξωτερικών ή εσωτερικών αιτίων.

Αυτούς τους ονόμασαν «εκ γενετής εγκληματίες» και τους θεώρησαν ανεπίδεκτους οποιασδήποτε βελτίωσης. Για αυτούς προτείνεται ως μόνο μέσο προστασίας της κοινωνίας η απομόνωση εφ’ όρου ζωής.

Υπάρχει όμως και μια άλλη κατηγορία κακοποιών: εκείνοι για τους οποίους το έγκλημα εμφανίζεται ως παθολογικό φαινόμενο, ως είδος ασθένειας.

Τα άτομα αυτά εγκληματούν όχι επειδή έχουν συμφέρον ή ανάγκη από το προϊόν των αδικημάτων τους, αλλά γιατί βρίσκουν στο έγκλημα μια διεστραμμένη ευχαρίστηση.

Ανάλογα με τη μορφή του εγκλήματος στο οποίο εκδηλώνεται η διαστροφή τους, ονομάζονται πυρομανείς, κλεπτομανείς, ερωτομανείς κ.ά.

Για αυτούς, η χρήση των ψυχικών ιδιοτήτων του ανθρώπου είναι το μόνο ενδεδειγμένο μέσο, καθώς ο φόβος της ποινής δεν φέρνει κανένα αποτέλεσμα.

Ειδικότερα, η υποβολή με σκοπό την εξουδετέρωση της παθολογικής παρόρμησης προς το έγκλημα – είτε σε κατάσταση εγρήγορσης είτε σε ύπνωση – είναι απόλυτα αποτελεσματική.

Έτσι, στους κλεπτομανείς μπορεί να υποβληθεί αποστροφή προς την κλοπή, στους πυρομανείς αποτροπιασμός προς τη φωτιά, στους ερωτομανείς αηδία προς τις σεξουαλικές επιθυμίες κ.λπ.

Εκτός από αυτά, και ένα άλλο ψυχικό φαινόμενο μπορεί να βοηθήσει στη θεραπεία και αναμόρφωση αυτών των παθολογικών εγκληματιών: η πρόκληση αμνησίας για το παρελθόν μέσω ύπνωσης.

Έτσι σβήνεται το αμαρτωλό παρελθόν και δίνεται στον άνθρωπο η δυνατότητα μιας νέας ζωής.

Πέρα από αυτές τις κατηγορίες, υπάρχουν και εκείνοι για τους οποίους το έγκλημα είναι αποτέλεσμα ελεύθερης βούλησης. Αυτοί είναι και οι περισσότεροι.

Σε αυτούς κάθε αδίκημα είναι το αποτέλεσμα της πάλης της εσωτερικής τους δύναμης με τις εξωτερικές παρορμήσεις.

Δεν υπάρχει κάποιο έκτακτο περιστατικό ή παθολογική βλάβη· η διανόησή τους είναι ισορροπημένη και με εφόδια ικανά να αποκρούσουν την παρόρμηση προς το κακό.

Όταν όμως αυτή η ισορροπία διαταράσσεται, τότε προκύπτει η υπαιτιότητα που τιμωρεί ο Ποινικός Νόμος.

Επομένως, είναι ανάγκη να ενισχύεται η ψυχική κατάσταση αυτών των ατόμων, ώστε, ακόμη και αν κάποτε οι εξωτερικές παρορμήσεις υπερίσχυσαν της εσωτερικής τους δύναμης, να υπάρχει τρόπος επανόρθωσης και αποκατάστασης της ισορροπίας.

Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με τη χρήση των ψυχικών ιδιοτήτων του ανθρώπου, κυρίως μέσω της υποβολής και της αυτοϋποβολής.

Είναι γεγονός, κύριοι, ότι ζούμε σε μια εποχή όπου το ανθρώπινο πνεύμα ερευνά προς όλες τις κατευθύνσεις της γνώσης.

Έστρεψε λοιπόν το ενδιαφέρον του και προς τον εσωτερικό κόσμο του ανθρώπου, αναζητώντας τις πηγές αυτών των θαυμαστών ιδιοτήτων και προσπαθώντας να τις αναλύσει.

Βρήκε το νήμα μιας περίπλοκης και λεπτότατης σύνθεσης, ενός αόρατου μηχανισμού με έντονες και εντυπωσιακές εκδηλώσεις, και αγωνίζεται ακόμη να καθορίσει τις κατευθύνσεις που πρέπει να δοθούν στην πρόοδο αυτή προς όφελος της κοινωνίας.

Βέβαια, κάθε πρόοδος του ανθρώπινου πνεύματος και της επιστήμης, μαζί με τα καλά που φέρνει, συνοδεύεται και από ορισμένα κακά, αλληλένδετα με τη νέα γνώση, σαν να υπάρχει ένας τραγικός νόμος της φύσης που θέλει κάθε πρόοδο να ακολουθείται και από ένα αντίστοιχο μειονέκτημα.

Στην αιώνια όμως πάλη του καλού με το κακό, το καλό δεν μπορεί παρά να υπερισχύσει.

Και είμαστε ευτυχείς που το Ελληνικό πνεύμα, οπλισμένο με τον φακό της επιστήμης, δεν υστέρησε στην έρευνα των ψυχοφυσιολογικών φαινομένων.

Συχνά θαυμάσαμε τις προόδους που σημείωσε η Ελληνική Εταιρεία Ψυχικών Ερευνών, η οποία κατέχει εξέχουσα θέση στη διεθνή έρευνα των φαινομένων αυτών, χάρη στη δραστηριότητα και την πίστη στην επιστήμη της Ψυχοφυσιολογίας του σοφού και διεθνούς πλέον φήμης Προέδρου της, του αξιότιμου και αγαπητού κ. Αγγέλου Τανάγρα, στον οποίο ευχόμαστε ο Θεός να χαρίσει αιώνια μακροζωία.